Verilen soruyu adım adım inceleyelim:
Bir katı cisim sıvıda yüzdüğünde, cisme etki eden kaldırma kuvveti ($F_k$) cismin ağırlığına ($G$) eşittir.
Bu denge durumu şu şekilde ifade edilir:
$$F_k = G$$
Kaldırma kuvveti formülü: $$F_k = V_{batan} \cdot \rho_{sivi} \cdot g$$
Cismin ağırlığı formülü: $$G = m_{cisim} \cdot g$$
Bu iki ifadeyi eşitlediğimizde:
$$V_{batan} \cdot \rho_{sivi} \cdot g = m_{cisim} \cdot g$$
Şimdi çekim alan şiddetinin (g) daha fazla olduğu bir gezegende bu deneyi yapsaydık, niceliklerin nasıl değişeceğini inceleyelim:
- I. cismin sıvıya batan hacmi ($V_{batan}$):
Yukarıdaki denge denkleminden 'g' değerlerini sadeleştirebiliriz:
$$V_{batan} \cdot \rho_{sivi} = m_{cisim}$$
Buradan batan hacmi çekersek:
$$V_{batan} = \frac{m_{cisim}}{\rho_{sivi}}$$
Cismin kütlesi ($m_{cisim}$) ve sıvının yoğunluğu ($\rho_{sivi}$) çekim ivmesine bağlı değildir, yani değişmezler. Dolayısıyla, cismin sıvıya batan hacmi değişmez.
- II. cisme etki eden kaldırma kuvvetinin büyüklüğü ($F_k$):
Cisim yüzdüğü için kaldırma kuvveti cismin ağırlığına eşittir ($F_k = G$). Cismin ağırlığı ise $G = m_{cisim} \cdot g$ formülüyle bulunur. Çekim ivmesi (g) arttığında, cismin kütlesi ($m_{cisim}$) değişmediği için ağırlığı ($G$) artar. Ağırlık arttığı için, cismin yüzmeye devam etmesi için kaldırma kuvvetinin de artması gerekir. Bu nedenle kaldırma kuvvetinin büyüklüğü değişir.
- III. cismin kütlesi ($m_{cisim}$):
Kütle, bir maddenin miktarıdır ve yer çekimi ivmesine bağlı değildir. Farklı bir gezegende de cismin kütlesi değişmez. Cismin ağırlığı ($G = m_{cisim} \cdot g$) değişir, ancak kütlesi değişmez.
Sonuç olarak, çekim ivmesi (g) arttığında sadece cisme etki eden kaldırma kuvvetinin büyüklüğü değişir.
Cevap D seçeneğidir.