Sorunun Çözümü
Bu deneyde değişkenleri doğru bir şekilde tanımlayalım:
- Bağımsız Değişken: Deneyde değiştirilen, etkisi incelenen değişkendir.
- Bağımlı Değişken: Bağımsız değişkene bağlı olarak değişen, ölçülen veya gözlemlenen değişkendir.
- Sabit Tutulan (Kontrol Edilen) Değişken: Deney boyunca aynı tutulan, değişmeyen değişkendir.
Şimdi verilen ifadeleri inceleyelim:
- Bağımlı değişken pil sayısıdır.
- Her iki devrede de 1 adet pil kullanılmıştır. Yani pil sayısı sabit tutulmuştur. Eğer pil sayısı değiştirilip etkisi gözlemlenseydi, bağımsız değişken olurdu. Bağımlı değişken olamaz. Bu ifade yanlıştır.
- Bağımsız değişken ampul parlaklığıdır.
- Ampul parlaklığı, devredeki diğer değişkenlerin (pil sayısı, direnç vb.) değişimi sonucunda gözlemlenen bir özelliktir. Yani ampul parlaklığı genellikle bir bağımlı değişkendir. Deneyde ampul parlaklığı değiştirilen değil, gözlemlenen bir sonuçtur. Bu ifade yanlıştır.
- Sabit tutulan değişken iletken teldir.
- "Özdeş malzemeler ile hazırlanan bu deneyde" ifadesi, kullanılan tüm malzemelerin (teller, ampuller, piller) aynı özelliklere sahip olduğunu belirtir. Dolayısıyla, iletken tellerin cinsi, uzunluğu, kalınlığı gibi özellikleri sabit tutulmuştur. Bu ifade doğrudur.
Soruda hangi durumların yanlış kullanıldığı sorulmaktadır. Yanlış olan ifadeler I ve II'dir.
Cevap B seçeneğidir.