Sorunun Çözümü
Sıvı hâldeki bir maddenin donarak katı hâle geçmesi olayı, taneciklerin hareketliliği ve düzenliliği üzerinde önemli değişikliklere neden olur.
- Sıvı hâl: Tanecikler birbirine yakın konumda bulunur ancak serbestçe öteleme (yer değiştirme), dönme ve titreşim hareketleri yapabilirler. Bu durum, sıvılara akışkanlık özelliği kazandırır ve tanecik düzeni katıya göre daha düzensizdir.
- Katı hâl: Donma olayıyla birlikte madde enerji kaybeder ve tanecikler arasındaki çekim kuvvetleri artar. Tanecikler belirli ve düzenli bir kafes yapısında sabitlenir. Bu sabitlenme nedeniyle tanecikler artık serbestçe öteleme veya dönme hareketi yapamazlar. Sadece sabit konumları etrafında titreşim hareketi yapabilirler.
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Tanecikler daha düzensiz hâle geçmiştir.
Donma, sıvının daha düzenli bir katı yapıya geçişidir. Bu nedenle düzensizlik azalır, artmaz. Bu ifade yanlıştır. - B) Tanecikler öteleme hareketi yapmamaya başlayacaktır.
Katı hâlde tanecikler sabitlenir ve yer değiştirme (öteleme) yeteneklerini kaybederler. Sadece titreşim hareketi yaparlar. Bu ifade doğrudur. - C) Tanecikler akışkanlık özelliği kazanmıştır.
Akışkanlık, sıvı ve gazlara özgü bir özelliktir. Donma ile madde katı hâle geçtiği için akışkanlık özelliğini kaybeder. Bu ifade yanlıştır. - D) Maddenin titreşim hareketi özelliği kaybolmuştur.
Katı hâldeki tanecikler dahi mutlak sıfırın üzerindeki sıcaklıklarda sabit konumları etrafında titreşim hareketi yapmaya devam ederler. Titreşim hareketi kaybolmaz. Bu ifade yanlıştır.
Bu analizlere göre, donma olayı sırasında taneciklerin öteleme hareketini yapmamaya başlaması doğru bir yorumdur.
Cevap B seçeneğidir.