Verilen deney düzenekleri, tam gölge oluşumuyla ilgili bir araştırma yapmak üzere hazırlanmıştır. Bir deneyin araştırma sorusunu bulmak için, hangi değişkenin değiştirildiğini (bağımsız değişken) ve bu değişikliğin neyi etkilediğinin gözlemlendiğini (bağımlı değişken) belirlememiz gerekir.

• I. Düzenek:
  • Işık kaynağı ile vazo arası mesafe: 20 cm
  • Vazo ile perde arası mesafe: 20 cm
  • Işık kaynağı ile perde arası toplam mesafe: 20 + 20 = 40 cm
• II. Düzenek:
  • Işık kaynağı ile vazo arası mesafe: 35 cm
  • Vazo ile perde arası mesafe: 5 cm
  • Işık kaynağı ile perde arası toplam mesafe: 35 + 5 = 40 cm

Bu iki düzenek karşılaştırıldığında:

• Değiştirilen (Bağımsız) Değişken: Işık kaynağı ile vazo arasındaki mesafe (20 cm'den 35 cm'ye çıkarılmıştır).
• Sabit Tutulan (Kontrol Edilen) Değişkenler: Vazo (cisim) ve el feneri (ışık kaynağı) özdeştir. Ayrıca, ışık kaynağı ile perde arasındaki toplam mesafe (40 cm) sabittir.
• Gözlemlenen (Bağımlı) Değişken: Tam gölgenin boyutu (şekillerde gölge boyutlarının farklı olduğu görülmektedir).

Bu bilgilere göre, deneyin araştırma sorusu, ışık kaynağı ile vazo arasındaki mesafenin tam gölgenin boyutunu nasıl etkilediği üzerine olmalıdır.

Şimdi seçenekleri inceleyelim:

• A) Işık kaynağı ile vazo arasındaki mesafe artarsa tam gölgenin boyu nasıl değişir?

  Bu seçenek, bağımsız değişkenimiz olan "ışık kaynağı ile vazo arasındaki mesafe"nin değişiminin, bağımlı değişkenimiz olan "tam gölgenin boyu" üzerindeki etkisini sormaktadır. Bu, deneyin amacına tamamen uymaktadır.

• B) Perde cisimden uzaklaşırsa tam gölgenin boyu nasıl değişir?

  Deneyde perde cisimden uzaklaşmamış, aksine yaklaşmıştır (20 cm'den 5 cm'ye). Ayrıca bu, doğrudan manipüle edilen bir değişken değildir; ışık kaynağı-vazo mesafesi değiştiği için perde-vazo mesafesi değişmiştir.

• C) Cismin büyüklüğü tam gölgenin büyüklüğünü etkiler mi?

  Deneyde "özdeş vazo" kullanıldığı belirtilmiştir, yani cismin büyüklüğü sabit tutulmuştur. Bu nedenle bu, araştırılan bir soru olamaz.

• D) El feneri perdeye yaklaştırılırsa tam gölgenin boyu nasıl değişir?

  Işık kaynağı ile perde arasındaki toplam mesafe her iki düzenekte de 40 cm'dir. Yani el feneri perdeye yaklaştırılmamıştır.

Bu analiz sonucunda, deneyin araştırma sorusunun A seçeneğinde verilen ifade olduğu açıkça görülmektedir.

Cevap A seçeneğidir.