Dinamometreler, bir cismin ağırlığını veya bir kuvvete maruz kaldığında esnek bir yayın uzama miktarını ölçerek kuvveti belirleyen aletlerdir. Temel çalışma prensibi, esnek bir cismin (genellikle bir yay) uygulanan kuvvete orantılı olarak uzamasıdır (Hooke Yasası).
Şimdi verilen dinamometre modellerini ve önermeleri inceleyelim:
- Alp'in dinamometre modeli: Karton rulo, ip, tahta ve cetvelden oluşmaktadır.
- Naz'ın dinamometre modeli: Plastik boru, ip, plastik bardak ve cetvelden oluşmaktadır.
Her iki modelde de, kuvveti ölçmek için gerekli olan esnek yay veya benzeri bir esnek bileşen bulunmamaktadır. İp, karton rulo, plastik boru, tahta ve plastik bardak gibi malzemeler, dinamometre işlevi görecek kadar esnek değildir ve uygulanan kuvvete orantılı, ölçülebilir bir uzama veya deformasyon göstermezler.
Şimdi önermeleri değerlendirelim:
- Rulo ve boru içerisinde ipe bağlı olan cismin esnek olmaması: Dinamometrenin çalışması için kuvvet uygulandığında esneyen bir parçaya ihtiyaç vardır. Bu modellerde, ipin bağlandığı ve kuvvetin uygulandığı sistemde (ip, tahta/plastik bardak ve rulo/boru) esnek bir bileşen yoktur. İp de bu amaç için yeterince esnek değildir. Dolayısıyla, ölçüm yapılamamasının temel nedeni, sistemdeki "esnek cismin" (yani yayın yerini alacak bileşenin) esnek olmamasıdır. Bu ifade, dinamometrenin temel prensibine aykırı durumu doğru bir şekilde belirtmektedir.
- Cetvelin yeterli uzunlukta olmaması: Cetvelin uzunluğu, ölçüm aralığını belirler ancak dinamometrenin hiç ölçüm yapamamasının nedeni değildir. Eğer esnek bir bileşen olsaydı, cetvelin uzunluğu ne olursa olsun bir miktar uzama gözlemlenebilirdi.
- Tahta ve plastik bardağın esnek olmaması: Tahta ve plastik bardak, üzerine ağırlık konulan kısımlardır ve dinamometrenin esnek bileşeni değildir. Bu parçaların esnek olmaması, dinamometrenin çalışmasını engellemez; aksine, yükü stabil bir şekilde taşımaları beklenir. Dinamometrenin çalışması için esnek olması gereken parça yaydır, bu parçalar değil.
Sonuç olarak, modellerle ölçüm yapılamamasının temel ve tek nedeni, dinamometrenin çalışma prensibi olan esnekliği sağlayacak bir bileşenin (yay gibi) bulunmaması veya mevcut bileşenlerin (ip gibi) yeterince esnek olmamasıdır. Bu durum, I. önermede doğru bir şekilde ifade edilmiştir.
Cevap A seçeneğidir.