Sorunun Çözümü
Verilen soruda "dayanmak" sözcüğünün kavrayışımızda uyandırdığı ilk anlamıyla kullanıldığı cümleyi bulmamız istenmektedir.
- "Dayanmak" sözcüğünün ilk (temel) anlamı: Bir şeye yaslanmak, destek almak, bir yere yükünü vermek.
- Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) "Bir duvara dayanmış geleni geçeni seyrediyordu."
Burada "dayanmak" kelimesi, bir duvara yaslanmak, sırtını dayamak anlamında kullanılmıştır. Bu, sözcüğün temel ve ilk akla gelen anlamıdır. - B) "Düşman, ordunun hücumuna dayanamamıştı."
Burada "dayanamamak", direnememek, karşı koyamamak, tahammül edememek anlamındadır. Bu, sözcüğün mecazî veya yan anlamlarından biridir. - C) "Şoför gaza dayandı, bir an önce oraya ulaşmalıydı."
Burada "gaza dayanmak", gaza sonuna kadar basmak, hızlanmak anlamında kullanılmıştır. Bu da sözcüğün özel bir kullanımıdır. - D) "Bu çocuklara ekmek dayanmıyor."
Burada "dayanmamak", çabuk bitmek, yetersiz kalmak, uzun süre kalmamak anlamındadır. Bu da sözcüğün yan anlamlarından biridir. - Görüldüğü üzere, A seçeneğindeki kullanım "dayanmak" fiilinin fiziksel olarak bir şeye yaslanma, destek alma şeklindeki ilk ve temel anlamını karşılamaktadır.
Cevap A seçeneğidir.