Sorunun Çözümü
Ay'ın 2 numaralı görselde gösterilen yüzünün Dünya'dan teleskop ile bakıldığında gözlemlenememesinin nedeni, Ay'ın Dünya etrafındaki yörünge hareketi ile kendi ekseni etrafındaki dönme hareketinin birbiriyle senkronize olmasıdır. Bu duruma gelgit kilitlenmesi (tidal locking) veya eş zamanlı dönüş (synchronous rotation) denir.
- Adım 1: Soruda verilen bilgiye göre, Ay'ın 1 numaralı yüzü Dünya'dan görülebilirken, 2 numaralı yüzü (uzak yüzü) sadece uzaydan gönderilen uydular tarafından gözlemlenebilmektedir. Bu, Ay'ın her zaman aynı yüzünü Dünya'ya dönük tuttuğu anlamına gelir.
- Adım 2: Bir gök cisminin her zaman aynı yüzünü başka bir gök cismine dönük tutabilmesi için, kendi ekseni etrafındaki dönme süresi ile diğer gök cismi etrafındaki dolanma süresinin eşit olması gerekir.
- Adım 3: Ay'ın kendi ekseni etrafında bir tam tur dönmesi yaklaşık 27.3 gün sürer. Aynı şekilde, Ay'ın Dünya etrafında bir tam tur dolanması da yaklaşık 27.3 gün sürer. Bu sürelerin eşit olması nedeniyle, Ay Dünya'dan bakıldığında hep aynı yüzünü gösterir.
- Adım 4: Seçenekleri incelediğimizde:
- A) Kendi etrafında dönme süresi ile Dünya etrafında dolanma sürelerinin eşit olması: Bu durum, Ay'ın her zaman aynı yüzünü Dünya'ya dönük tutmasının doğrudan nedenidir ve uzak yüzünün Dünya'dan görülememesini açıklar.
- B) Gece ve gündüz arasındaki sıcaklık farkının çok fazla olması: Bu durum, Ay'ın atmosferinin ince olmasından kaynaklanır, ancak uzak yüzünün görünmemesiyle ilgili değildir.
- C) Dünya ile beraber Güneş etrafında dolanması: Bu, Ay'ın genel hareketidir ancak uzak yüzünün görünmemesinin özel nedeni değildir.
- D) Atmosferinin ince olması: Bu özellik, Ay'ın yüzey koşullarını etkiler (örneğin kraterlerin korunması, sıcaklık farkları), ancak uzak yüzünün Dünya'dan görülememesiyle doğrudan ilişkili değildir.
Bu nedenle, Ay'ın uzak yüzünün Dünya'dan gözlemlenememesinin temel nedeni, kendi etrafında dönme süresi ile Dünya etrafında dolanma sürelerinin eşit olmasıdır.
Cevap A seçeneğidir.