🎓 6. Sınıf Dış Alım, Dış Satım (Ülkemizin Ekonomik İlişkileri) Test 3 - Ders Notu ve İpuçları

Bu ders notu, ülkemizin ekonomik ilişkileri, dış alım (ithalat) ve dış satım (ihracat) kavramları, ticaretin nedenleri ve türleri, ekonomik faaliyet alanları ve Türkiye'nin ticaretteki yeri gibi önemli konuları kapsamaktadır. Sınavına hazırlanırken bu notları dikkatlice okuyarak bilgilerini pekiştirebilirsin.

🌍 Temel Ekonomik Terimler ve Ticaret

• Ticaret: Mal ve hizmetlerin belirli bir değer (genellikle para) karşılığında alınıp satılması işlemidir. İnsanların ihtiyaçlarını karşılamak ve gelir elde etmek için yapılır. 🛍️
• İç Ticaret: Bir ülkenin kendi sınırları içinde yapılan alım satım faaliyetleridir. Örneğin, İzmir'den Ankara'ya domates satılması bir iç ticaret örneğidir.
• Dış Ticaret: Bir ülkenin başka ülkelerle yaptığı alım satım faaliyetleridir. Bu, iki ana başlık altında incelenir:
• İhracat (Dış Satım): Bir ülkenin kendi ürettiği mal ve hizmetleri başka bir ülkeye satmasıdır. Ülkeye döviz (yabancı para) girişi sağlar. 💰 Örneğin, Türkiye'nin Almanya'ya otomobil satması.
• İthalat (Dış Alım): Bir ülkenin başka bir ülkeden mal ve hizmet satın almasıdır. Ülkeden döviz çıkışına neden olur. 💸 Örneğin, Türkiye'nin Rusya'dan doğalgaz alması.
• Dış Ticaret Açığı: Bir ülkenin ithalatının (dış alım) ihracatından (dış satım) fazla olması durumudur. Yani, ülkenin dışarıya ödediği para, dışarıdan kazandığı paradan daha fazladır.
• Dış Ticaret Fazlası: Bir ülkenin ihracatının ithalatından fazla olması durumudur. Bu, ülke ekonomisi için olumlu bir durumdur.

⚠️ Dikkat: İhracat "satım" ile, İthalat ise "alım" ile eşleşir. Bu iki kavramı karıştırmamak için "İhracat = İhraç etmek = Dışarıya satmak" ve "İthalat = İthal etmek = Dışarıdan almak" şeklinde kodlayabilirsin.

🇹🇷 Türkiye'nin Ticaretindeki Ürünler ve Nedenleri

• Türkiye'nin En Çok İhraç Ettiği Ürünler:
  • Çeşitli konfeksiyon ve tekstil ürünleri (giysiler, kumaşlar) 👕
  • Tarım ürünleri (fındık, kuru üzüm, incir, kayısı, zeytin, pamuk, turunçgiller) 🍊🌰
  • Endüstri ürünleri (otomobil, beyaz eşya, elektronik eşyalar, makineler) 🚗 Fridge
  • Bazı madenler (bor, mermer)
• Türkiye'nin En Çok İthal Ettiği Ürünler:
  • Enerji kaynakları (Petrol, Doğalgaz) ⛽
  • Bazı madenler (Demir, Civa gibi Türkiye'de yeterli olmayanlar)
  • İlaç, suni gübre 💊🌾
  • Yüksek teknoloji ürünleri (bilgisayar, bazı makineler, yolcu uçakları) 💻✈️
• Hem İhraç Hem İthal Ettiğimiz Ürünler: Bazı ürünler, farklı kalite veya çeşitlilikte hem ülkemizde üretilir hem de dışarıdan alınır. Örneğin, otomobil, beyaz eşya, bilgisayar gibi ürünler hem ihraç hem de ithal edilebilir. Bu durum, ülkenin üretim kapasitesi, teknoloji düzeyi ve tüketici talepleriyle ilgilidir.

💡 İpucu: Ülkemizde bir ürünün sınırlı bir alanda yetişmesi (örneğin Malatya kayısısı, Karadeniz çayı, Akdeniz muzu) o ürünün iç ticarette daha fazla yer almasına neden olur. Çünkü o ürüne ihtiyaç duyan diğer bölgeler, kendi ülkeleri içinden temin etmek durumundadır.

🗺️ Coğrafi Konum ve Ulaşımın Ticarete Etkisi

• Türkiye, Asya, Avrupa ve Afrika kıtalarının kesişim noktasında yer alan önemli bir coğrafi konuma sahiptir. Bu durum, ülkemizi uluslararası ulaşım yollarının kilit noktalarından biri haline getirir.
• Transit Ticaret: Türkiye'nin konumu sayesinde, bir ülkeden başka bir ülkeye mal taşınırken Türkiye toprakları üzerinden geçilmesi (transit geçiş) sıkça yaşanır. Bu durum, ülkemize ekonomik katkı sağlar. Örneğin, Avrupa'dan Ortadoğu'ya kara yoluyla mal taşıyan bir tır, Türkiye'den geçmek zorundadır.
• Ulaşım Yollarının Önemi:
  • Kara Yolu: Komşu ülkelerle ticarette ve ülke içinde en yaygın kullanılan yoldur.
  • Deniz Yolu: Büyük miktardaki yüklerin düşük maliyetle taşınmasında önemlidir. Uluslararası ticarette büyük rol oynar. 🚢
  • Hava Yolu: Hızlı ve değerli ürünlerin taşınmasında, özellikle de turizm faaliyetlerinde (yolcu taşımacılığı) büyük öneme sahiptir. Turistlerin ülkeye gelmesini kolaylaştırarak döviz girdisine katkı sağlar. ✈️
  • Demir Yolu: Ağır ve hacimli yüklerin taşınmasında ekonomik bir seçenektir.

💡 İpucu: Turizm, ülkeye yabancı turistlerin gelmesini sağlayarak döviz girdisi yaratır. Bu dövizler, ülkemizin dışarıdan aldığı ürünlerin (ithalat) ödemelerinde kullanılabilir ve dış ticaret açığının kapanmasına yardımcı olabilir.

📊 Ekonomik Faaliyet Alanları

Ekonomik faaliyetler genellikle üç ana sektörde incelenir:

• 1. Tarım Sektörü: Doğadan doğrudan elde edilen ürünleri kapsar.
  • Tarım (bitkisel üretim) 🍎
  • Hayvancılık 🐄
  • Ormancılık 🌳
  • Balıkçılık 🎣
• 2. Sanayi Sektörü: Tarım ve madencilikten elde edilen hammaddeleri işleyerek yeni ürünler üreten sektördür.
  • Makine üretimi ⚙️
  • Maden işletmeciliği (ham madeni işleme)
  • Otomotiv sanayi 🚗
  • Tekstil sanayi 🧵
  • Gıda sanayi 🥫
• 3. Hizmet Sektörü: İnsanlara veya diğer sektörlere hizmet sunan faaliyetlerdir. Elle tutulur bir ürün üretmezler.
  • Sağlık 🏥
  • Eğitim 📚
  • Ulaşım 🚌
  • Turizm 🏖️
  • Ticaret (perakende, toptan satış)
  • Bankacılık 🏦

📈 Grafik ve Tablo Yorumlama

• Ekonomik veriler genellikle grafikler (pasta, sütun vb.) veya tablolar halinde sunulur. Bu verileri doğru yorumlamak, bir ülkenin ekonomik durumu hakkında bilgi edinmek için çok önemlidir.
• Bir pasta grafiğinde, dilimlerin büyüklüğü, o kategoriye ait oranın veya miktarın büyüklüğünü gösterir. Örneğin, ithalatta en büyük dilim sanayi ürünlerine aitse, bu ülkenin en çok sanayi ürünü ithal ettiğini gösterir.

⚠️ Dikkat: Grafikleri yorumlarken verilen başlıkları ve yüzdelik oranları dikkatlice incele. Bir ülkenin yer altı kaynakları bakımından zengin olması, o kaynaktan hiç ithalat yapmayacağı anlamına gelmez. Eğer o kaynağı kendi ihtiyacını karşılayacak kadar çıkaramıyorsa veya işleyemiyorsa, yine ithal edebilir.