🎓 6. Sınıf Milli Dış Politikamız (Türk Cumhuriyetleri ve Komşu Ülkelerle İlişkiler) Test 2 - Ders Notu ve İpuçları

Bu ders notu, Türkiye'nin komşu ülkelerle ve Türk Cumhuriyetleri ile olan ilişkilerini, milli dış politika ilkelerimizi, uluslararası işbirliğini ve güncel sosyal konuları kapsayan önemli bilgileri özetlemektedir. Sınavda başarılı olmak için bu konulara dikkat etmelisin! 🚀

🗺️ Türkiye'nin Sınır Komşuları

Ülkemizin coğrafi konumu, komşu ülkelerle olan ilişkilerimizi doğrudan etkiler. Sınır komşularımızı bilmek, hem coğrafya hem de dış politika açısından önemlidir.

• Batıda: Yunanistan 🇬🇷 ve Bulgaristan 🇧🇬
• Doğuda: Gürcistan 🇬🇪, Ermenistan 🇦🇲, Azerbaycan (Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti) 🇦🇿 ve İran 🇮🇷
• Güneyde: Irak 🇮🇶 ve Suriye 🇸🇾

⚠️ Dikkat: Türkiye'nin deniz komşuları da vardır (Rusya, Ukrayna, Romanya, Mısır, İsrail, Lübnan, Kıbrıs vb.) ancak kara sınırı komşularını karıştırmamak çok önemlidir. Örneğin, Afganistan veya Türkmenistan gibi ülkeler, Türkiye'nin kara sınırı komşusu değildir.

🕊️ Atatürk'ün Milli Dış Politika İlkeleri ve Barışçılık

Mustafa Kemal Atatürk'ün belirlediği dış politika ilkeleri, Türkiye Cumhuriyeti'nin uluslararası arenadaki duruşunun temelini oluşturur. Bu ilkeler, ülkemizin barışçıl ve saygın bir devlet olmasını sağlamıştır.

• Akılcılık ve Bilimsellik: Kararların duygularla değil, akıl ve bilimle alınması.
• Gerçekçilik: Hayalperest olmamak, uluslararası koşulları doğru değerlendirmek.
• Barışçılık: "Yurtta sulh, cihanda sulh" ilkesiyle, hem ülke içinde hem de dünya genelinde barışı hedeflemek.
• Bağımsızlık: Başka devletlerin iç işlerine karışmamak ve kendi bağımsızlığımızı korumak.
• Eşitlik: Tüm devletlerle eşit ilişkiler kurmak, üstünlük taslamamak.
• Karşılıklı Güven ve Saygı: Uluslararası ilişkilerde devletlerin birbirine güvenmesi ve saygı duyması.
• Açıklık ve Samimiyet: Politikaların şeffaf ve dürüst olması.
• Yayılmacılıktan Kaçınma: Başka ülkelerin topraklarında gözü olmamak, kendi sınırlarını genişletme amacı gütmemek.

💡 İpucu: Atatürk'ün dış politika ilkeleri, "barış" ve "bağımsızlık" kelimeleriyle özetlenebilir. Sınırları genişletme veya başka milletlere üstünlük taslama gibi yaklaşımlar bu ilkelere tamamen zıttır.

🤝 Türk Cumhuriyetleri ile İlişkiler ve İşbirlikleri

Türkiye, bağımsızlığını kazanan Türk Cumhuriyetleri ile güçlü kültürel, ekonomik ve siyasi bağlar kurmuştur. Bu ilişkiler, ortak tarih ve kültüre dayanır.

• Eğitim İşbirliği: Türkiye, Türk Cumhuriyetlerindeki öğrencilere "Türkiye Bursları" gibi programlarla eğitim fırsatları sunar. Bu, kültürel bağları güçlendirir ve gençlerin gelişimine katkı sağlar. 📚
• TÜRKPA (Türk Dili Konuşan Ülkeler Parlamenter Asamblesi): Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan gibi ülkeler tarafından kurulan bu kurum, Türk dili konuşan ülkeler arasında parlamenter düzeyde işbirliğini geliştirir.
• TÜRKPA'nın Amaçları: Kültürel mirasın korunması, tarih, sanat ve edebiyat alanlarında ortak değerlerin yaşatılması, Türk kültürünün gelecek nesillere aktarılmasıdır. Asla Türklerin diğer milletlere üstünlüğünü kabul ettirme amacı taşımaz.
• TRT Avaz: 2009 yılında yayın hayatına başlayan TRT Avaz, Türkiye ile Türk Cumhuriyetleri arasında önemli bir kültürel köprü görevi görür. Ortak kültürü ve haberleri paylaşarak kardeşlik bağlarını güçlendirir. 📺
• Genel Bilgiler: Türkmenistan gibi Türk Cumhuriyetleri, Orta Asya'da yer alır. Coğrafi konumları, bağımsızlık tarihleri ve doğal özellikleri (bitki örtüsü, iklim) gibi temel bilgiler önemlidir. Ancak genellikle nüfus miktarı gibi detaylar, genel kültür sorularında nadiren istenir.

⚠️ Dikkat: Türk Cumhuriyetleri ile yapılan işbirlikleri, "kardeşlik", "dayanışma" ve "ortak kültürü yaşatma" temellerine dayanır. "Üstünlük" veya "yayılmacılık" gibi kavramlar bu ilişkilerde yer almaz.

🌍 Uluslararası İlişkilerin ve Kültürel Etkileşimin Önemi

Dünyada farklı kültürlere sahip birçok ülke ve millet bulunur. İnsanlar tarih boyunca birbirlerini tanıma ve etkileşim kurma ihtiyacı hissetmişlerdir.

• Birbirini Tanıma İsteği: İnsanların farklı kültürleri merak etmesi ve diğer toplumlarla iletişim kurma arzusu.
• Kültürel Kaynaşma: Spor, müzik, bilimsel faaliyetler gibi etkinlikler sayesinde farklı kültürlerin bir araya gelmesi ve birbirini anlaması. Örneğin, uluslararası spor müsabakaları veya müzik festivalleri. 🎶⚽
• Ortak Sorunlara Çözüm Bulma: İklim değişikliği, salgın hastalıklar gibi küresel sorunlar, ülkelerin bir araya gelmesini ve işbirliği yapmasını gerektirir.

💡 İpucu: Uluslararası ilişkilerin temelinde genellikle "karşılıklı yarar", "barış" ve "işbirliği" yatar. Toplumların tek başına tüm ihtiyaçlarını karşılayamaması da bir etkendir ancak temel motivasyon genellikle "tanıma ve etkileşim"dir.

🏘️ Göçün Sosyal Hayata Etkileri

Ülkeler arasındaki savaşlar, doğal afetler veya ekonomik sıkıntılar gibi nedenlerle insanlar yaşadıkları yerleri terk ederek başka ülkelere göç edebilirler. Bu durum, hem göç edenler hem de göç alan ülkeler için çeşitli sonuçlar doğurur.

• Sosyal Hayat: Göçmenlerin gelmesi, toplumun yapısını, kültürel çeşitliliğini, eğitim ve sağlık hizmetlerine olan talebi etkiler. Uyum sorunları veya yeni kültürel etkileşimler yaşanabilir. Örneğin, Suriye'den gelen mülteciler, Türkiye'nin sosyal yapısında önemli değişikliklere yol açmıştır.
• Ekonomi: İş gücü piyasasını, tüketim alışkanlıklarını ve kamu hizmetlerinin maliyetini etkileyebilir.
• Eğitim Sistemi: Yeni öğrencilerin entegrasyonu için ek derslikler, öğretmenler ve dil eğitimi gibi ihtiyaçlar ortaya çıkabilir.
• Sağlık Hizmetleri: Sağlık hizmetlerine olan talebi artırır.

⚠️ Dikkat: Büyük çaplı göç hareketleri, en başta toplumun günlük yaşamını, kültürel yapısını ve insanlar arasındaki ilişkileri yani "sosyal hayatı" derinden etkiler. Diğer alanlar da etkilenir ancak sosyal hayat genellikle ilk ve en belirgin etkilenen alandır.

🕊️ Atatürk Dönemi Barışçıl Dış Politika Uygulamaları

Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarından itibaren, Atatürk'ün "Yurtta sulh, cihanda sulh" ilkesi doğrultusunda komşu ülkelerle ve diğer devletlerle iyi ilişkiler kurmak için önemli adımlar atılmıştır.

• Milletler Cemiyeti'ne Üyelik (1932): Uluslararası barışı korumak amacıyla kurulan bu örgüte üye olmak, Türkiye'nin barışçıl dış politikasının önemli bir göstergesidir.
• Balkan Antantı (1934): Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya arasında imzalanan bu pakt, Balkanlar'da barışı ve güvenliği sağlamayı amaçlamıştır.
• Sadabat Paktı (1937): Türkiye, İran, Irak ve Afganistan arasında imzalanan bu pakt, Ortadoğu'da barışı ve güvenliği pekiştirmeyi hedeflemiştir.
• Montrö Boğazlar Sözleşmesi (1936): Boğazlar üzerindeki tam egemenliğimizi geri kazandığımız ve uluslararası barışa katkıda bulunan önemli bir diplomatik başarıdır.

💡 İpucu: Atatürk Dönemi'nde yapılan antlaşmalar ve üyelikler genellikle bölgesel veya küresel barışı, güvenliği ve işbirliğini amaçlamıştır. Mondros Ateşkes Antlaşması ise Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'ndan çekildiği, ağır şartlar içeren ve işgallere yol açan bir antlaşma olup, Atatürk Dönemi'nin barışçıl dış politika uygulamalarıyla doğrudan ilgili değildir; aksine, ona karşı verilen bağımsızlık mücadelesinin bir başlangıcıdır.