🎓 6. Sınıf Demokratik Devlet Ve Organları (Yasama, Yürütme ve Yargı) Test 4 - Ders Notu ve İpuçları

Bu ders notu, demokratik bir devletin temelini oluşturan yasama, yürütme ve yargı organlarını ve bu organların görevlerini anlamana yardımcı olacak. Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), Cumhurbaşkanı ve bağımsız mahkemelerin devlet yönetimindeki yerini ve önemini bu notlarla pekiştirebilirsin. Sınavda karşına çıkabilecek kritik bilgileri ve sık yapılan hataları da burada bulacaksın.

Demokratik Devlet ve Güçler Ayrılığı İlkesi ⚖️

• Demokratik devlet, halkın kendi kendini yönettiği, kararların halkın temsilcileri aracılığıyla alındığı bir yönetim biçimidir.
• Bir devletin demokratik olabilmesi için "güçler ayrılığı" ilkesi çok önemlidir. Bu ilke, devletin yetkilerinin tek bir elde toplanmasını engelleyerek yetki kötüye kullanımını önler ve özgürlükleri güvence altına alır.
• Devletin temel yetkileri üçe ayrılır:
  • Yasama: Kanun yapma yetkisi.
  • Yürütme: Kanunları uygulama ve devleti yönetme yetkisi.
  • Yargı: Kanunlara uyulup uyulmadığını denetleme ve adaleti sağlama yetkisi.

Yasama Yetkisi: Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) 🇹🇷

• Yasama yetkisi, Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kullanılır. TBMM, halkın oylarıyla seçilmiş milletvekillerinden oluşur.
• TBMM'nin Başlıca Görev ve Yetkileri:
  • Kanun yapmak, değiştirmek ve kaldırmak. (Örneğin, yeni bir trafik kuralı belirlemek veya mevcut bir kanunu güncellemek.)
  • Para basılmasına karar vermek. (Ülkenin ekonomik düzeni için önemli bir karar.)
  • Savaş ilanına karar vermek. (Ülkenin güvenliği için çok kritik bir yetki.)
  • Uluslararası anlaşmaları onaylamak. (Diğer ülkelerle yapılan anlaşmaların geçerli olması için TBMM onayı gerekir. Bu, uluslararası diplomasi ile doğrudan ilgilidir.)
  • Genel ve özel af ilanına karar vermek. (Suçluların cezalarında indirim veya affetme kararı.)
  • Hükümeti denetlemek. (Hükümetin çalışmalarını ve harcamalarını kontrol etmek.)
  • Seçim kararı almak. (Erken seçim gibi kararları almak.)
• ⚠️ Dikkat: TBMM'nin görevleri arasında vatandaşın suçlu olduğunu ispatlamak veya suçluları yargılamak yoktur. Bu görevler yargı organına aittir.

Yürütme Yetkisi: Cumhurbaşkanı 🧑‍⚖️

• Yürütme yetkisi ve görevi, Anayasa ve kanunlara uygun olarak Cumhurbaşkanı tarafından kullanılır ve yerine getirilir. Cumhurbaşkanı, devletin başıdır ve yürütmenin en üst sorumlusudur.
• Cumhurbaşkanı Olma Şartları:
  • 40 yaşını doldurmuş olmak.
  • Yükseköğrenim yapmış olmak. (Üniversite mezunu olmak.)
  • Milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmak. (Milletvekili olabilmek için gereken şartları taşımak.)
• 💡 İpucu: Cumhurbaşkanı olmak için zengin olmak gibi bir şart kesinlikle yoktur. Önemli olan bilgi, deneyim ve yasal yeterliliklerdir.
• Cumhurbaşkanına Vekalet:
  • Cumhurbaşkanının hastalık, ölüm, çekilme (istifa) veya yurt dışına çıkma gibi durumlarda görevini yerine getiremediği zamanlarda, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cumhurbaşkanına vekalet eder.

Yargı Yetkisi: Bağımsız Mahkemeler 🏛️

• Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemeler tarafından kullanılır. Yargı, kanunlara uyulup uyulmadığını denetler, anlaşmazlıkları çözer ve adaleti sağlar.
• Yargının Bağımsızlığı:
  • Hiçbir organ, makam, merci veya kişi yargı yetkisinin kullanılmasında, mahkemelere ve yargıçlara emir ve talimat veremez; genelge gönderemez; tavsiye ve telkinde bulunamaz.
  • Bu, hukuk devleti olmanın ve adaletin tarafsızca dağıtılmasının en temel şartıdır. Örneğin, bir bakanın bir hakime "şu kararı ver" demesi anayasaya aykırıdır.
  • Suçlu kişiyi adalete teslim etmek (yakalamak), yargının değil, kolluk kuvvetlerinin (polis, jandarma) görevidir. Yargı, suçlu olup olmadığına karar verir ve cezasını belirler.
• Anayasa Mahkemesi:
  • 1961 Anayasası ile kurulmuştur.
  • Amacı, Anayasa'da yazılı temel hak ve özgürlükleri korumaktır.
  • Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından çıkarılan yasaların Anayasa'ya uygun olup olmadığını denetler. Anayasa'ya uygun olmayanları iptal eder. (Yani, TBMM'nin yaptığı kanunları kontrol eder.)
  • Ayrıca vatandaşlar, Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden herhangi birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiğini iddia ediyorlarsa, bu mahkemeye bireysel olarak başvurabilirler. (Örneğin, ifade özgürlüğünün ihlal edildiğini düşünen bir vatandaş buraya başvurabilir.)