Sorunun Çözümü
Verilen bilgiler ışığında ilk Müslüman Türk devletleri ile ilgili yargıları adım adım inceleyelim:
- Yargı I: Ticaret ve sağlık alanlarında mimari eserler yapmıştır.
- Metinde "Ribat adıyla ilk kervansarayları ve bimarhaneleri kurmuştur" ifadesi yer almaktadır. Kervansaraylar ticaret yolları üzerinde konaklama ve güvenlik sağlayan yapılar olup ticari faaliyetlerle ilgilidir. Bimarhaneler ise hastane işlevi gören yapılar olup sağlık alanıyla ilgilidir. Bu nedenle I. yargı doğrudur.
- Yargı II: Türk-İslam edebiyatının ilk eserlerini ortaya koymuştur.
- Metinde "Kutadgu Bilig, Divanı Lügatit Türk, Atabetül Hakayık ve Divanı Hikmet kitaplarını yazmışlardır" bilgisi verilmiştir. Bu eserler, Türk-İslam edebiyatının temelini oluşturan ve ilk örnekleri arasında yer alan önemli yapıtlardır. Bu nedenle II. yargı doğrudur.
- Yargı III: Hukuk sistemlerinde ikilik vardır.
- Metinde "Örfi hukuk ve şer'i hukuk kurallarını uygulamışlardır" ifadesi bulunmaktadır. Örfi hukuk, Türklerin İslam öncesi geleneklerinden gelen hukuk kuralları iken, şer'i hukuk İslam dininin getirdiği kurallardır. Bu iki farklı hukuk sisteminin bir arada uygulanması, hukuk sisteminde bir ikilik olduğunu gösterir. Bu nedenle III. yargı doğrudur.
- Yargı IV: İslam dini Türk kültürünün gelişmesini engellemiştir.
- Metindeki bilgiler (kervansaraylar, bimarhaneler, edebi eserler, yeni hukuk sistemi, dini bayramların kutlanması) İslamiyet'in kabulüyle birlikte Türk kültüründe yeni bir sentez ve gelişim yaşandığını göstermektedir. İslam dini, Türk kültürünü engellemek yerine, onu yeni unsurlarla zenginleştirmiş ve Türk-İslam kültürü adı verilen yeni bir dönemi başlatmıştır. Bu nedenle IV. yargı yanlıştır.
Yukarıdaki analizler sonucunda I, II ve III numaralı yargıların doğru olduğu anlaşılmaktadır.
Cevap C seçeneğidir.