Sorunun Çözümü
Soruyu adım adım inceleyelim:
- Sesin yayılma hızı, ortamın özelliklerine bağlıdır. Genel olarak:
- Gazlarda sıcaklık arttıkça ses hızı artar.
- Gazlarda yoğunluk azaldıkça (hava boşaltıldıkça) ses hızı azalır.
- Sıvılarda ses hızı, gazlara göre çok daha yüksektir.
- 1 numaralı cam fanus: Sesin yayılma hızı "Artıyor".
- Bu durum, havanın sıcaklığının artırılmasıyla açıklanabilir (A seçeneği).
- Havanın sıcaklığının azaltılması durumunda ses hızı azalır, artmaz.
- 2 numaralı cam fanus: Sesin yayılma hızı "Azalıyor".
- Bu durum, fanustaki havanın bir kısmının pompa yardımıyla çekilmesiyle (yoğunluğun azaltılmasıyla) açıklanabilir (B seçeneği).
- 3 numaralı cam fanus: Sesin yayılma hızı "Artıyor".
- Bu durum, havanın sıcaklığının artırılmasıyla açıklanabileceği gibi, hava yerine su gibi daha yoğun bir ortam kullanılmasıyla da açıklanabilir. Ses, suda havadan çok daha hızlı yayılır (C seçeneği).
Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) 1 numaralı cam fanustaki havanın sıcaklığı artırılmıştır.
1 numaralı fanusta ses hızı artıyor. Havanın sıcaklığı artırıldığında ses hızı artar. Bu ifade doğru olabilir. - B) 2 numaralı cam fanutaki havanın bir kısmı pompa yardımıyla çekilmiştir.
2 numaralı fanusta ses hızı azalıyor. Havanın bir kısmı çekilirse yoğunluk azalır ve ses hızı düşer. Bu ifade doğru olabilir. - C) 3 numaralı cam fanusta hava yerine su kullanılmıştır.
3 numaralı fanusta ses hızı artıyor. Ses, suda havadan daha hızlı yayılır. Bu ifade doğru olabilir. - D) 1 numaralı cam fanustaki havanın sıcaklığı azaltılmıştır.
1 numaralı fanusta ses hızı "Artıyor" olarak belirtilmiştir. Havanın sıcaklığı azaltıldığında ses hızı azalır, artmaz. Bu ifade, verilen bilgiyle çelişmektedir. Dolayısıyla bu ifade söylenemez.
Cevap D seçeneğidir.