Maddelerin taneciklerinin hareket özellikleri, maddenin hâline göre değişir:
- Katı Hâl: Tanecikler sadece titreşim hareketi yapar. Öteleme ve dönme hareketleri yapmazlar.
- Sıvı Hâl: Tanecikler titreşim, öteleme ve dönme hareketleri yapar.
- Gaz Hâl: Tanecikler titreşim, öteleme ve dönme hareketleri yapar ve bu hareketleri en serbest şekilde gerçekleştirirler.
Şimdi tablodaki X, Y ve Z maddelerinin özelliklerini inceleyelim:
- Y maddesi: Titreşim (+) yapar, öteleme (-) ve dönme (-) yapmaz. Bu özellikler katı hâldeki maddelere aittir.
- X maddesi: Titreşim (+), öteleme (+) ve dönme (+) hareketlerini yapar. Bu özellikler sıvı veya gaz hâldeki maddelere aittir. Özellikle tüm hareketlerin serbestçe yapılması gaz hâlini daha iyi temsil eder.
- Z maddesi: Titreşim (+) ve dönme (+) hareketlerini yapar, ancak öteleme (-) yapmaz. Bu durum, taneciklerin sabit bir konumda titreşip dönebildiği, ancak yer değiştiremediği özel katı formlarını (örneğin, bazı moleküler katılar veya plastik kristaller) temsil edebilir. Ancak genel katı tanımı (Y maddesi gibi) sadece titreşimi içerir.
Şimdi öncülleri değerlendirelim:
- Z, tahta parçası olabilir.
Tahta bir katıdır. Tipik katılar (Y maddesi gibi) sadece titreşim hareketi yapar. Z maddesi ise titreşimle birlikte dönme hareketi de yapmaktadır. Bu durum, tipik bir katı olan tahta için geçerli değildir. Dolayısıyla, bu ifade yanlıştır.
- Y, suya ait olabilir.
Su, sıvı hâldedir. Sıvı hâldeki maddeler titreşim, öteleme ve dönme hareketlerini yapar. Y maddesi ise sadece titreşim hareketi yapmaktadır. Bu nedenle Y, suya ait olamaz. Bu ifade yanlıştır.
- X, gaz hâlde olabilir.
Gaz hâldeki maddeler titreşim, öteleme ve dönme hareketlerinin üçünü de serbestçe yapar. X maddesi de bu üç hareketi yapmaktadır. Dolayısıyla, X gaz hâlde olabilir. Bu ifade doğrudur.
Yapılan çıkarımlardan sadece III. öncül doğrudur.
Cevap B seçeneğidir.