Sorunun Çözümü
Öncelikle öğrencilerin temsil ettiği gök cisimlerini belirleyelim:
- Ahmet: Güneş (Işık kaynağı)
- Batuhan: Ay
- Ömer: Dünya
Şimdi verilen dizilimleri ve temsil ettikleri olayları inceleyelim:
- Dizilim: Ahmet – Batuhan – Ömer (Güneş – Ay – Dünya)
- Bu dizilimde Ay (Batuhan), Güneş (Ahmet) ile Dünya (Ömer) arasına girmiştir. Bu durum Güneş Tutulması'nı temsil eder. Dünya'nın bir kısmı Ay'ın gölgesinde kalır.
- Dizilim: Ömer – Batuhan – Ahmet (Dünya – Ay – Güneş)
- Bu dizilim, fiziksel olarak 1. dizilim ile aynı hizalanmayı ifade eder: Ay (Batuhan) yine Güneş (Ahmet) ile Dünya (Ömer) arasındadır. Sadece yazılış sırası terstir. Dolayısıyla bu da bir Güneş Tutulması'nı temsil eder.
- Dizilim: Ahmet – Ömer – Batuhan (Güneş – Dünya – Ay)
- Bu dizilimde Dünya (Ömer), Güneş (Ahmet) ile Ay (Batuhan) arasına girmiştir. Bu durum Ay Tutulması'nı temsil eder. Ay, Dünya'nın gölgesinde kalır.
- Dizilim: Batuhan – Ahmet – Ömer (Ay – Güneş – Dünya)
- Bu dizilimde Güneş (Ahmet) ortada yer almaktadır. Güneş, ışık kaynağı olduğu için tutulma olaylarında her zaman hizalanmanın bir ucunda olmalıdır. Güneş'in ortada olduğu bir tutulma olayı bilimsel olarak mümkün değildir.
Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) 1 ve 2 durumlarında öğrenciler Güneş tutulmasını göstermişlerdir.
- 1. dizilim (Güneş-Ay-Dünya) Güneş tutulmasıdır.
- 2. dizilim (Dünya-Ay-Güneş) de Ay'ın Güneş ile Dünya arasında olması nedeniyle Güneş tutulmasıdır.
- Bu ifade doğrudur.
- B) 2 ve 3 durumlarında ışık kaynağı aynıdır.
- 2. dizilimde ışık kaynağı Ahmet (Güneş)'tir.
- 3. dizilimde ışık kaynağı Ahmet (Güneş)'tir.
- Bu ifade doğrudur.
- C) 4 dizilimi bilimsel olarak mümkün değildir.
- 4. dizilim (Ay-Güneş-Dünya) Güneş'in ortada olması nedeniyle bilimsel olarak mümkün değildir.
- Bu ifade doğrudur.
- D) 3 dizilimindeki olayda Dünya'nın bir kısmı gölgede kalır.
- 3. dizilim (Güneş-Dünya-Ay) Ay tutulmasıdır. Ay tutulmasında Dünya, Güneş ile Ay arasına girer ve Ay, Dünya'nın gölgesinde kalır. Dünya'nın kendisi gölgede kalmaz, aksine gölgeyi oluşturan cisimdir. Dünya'nın gölgede kaldığı olay Güneş tutulmasıdır (1. ve 2. dizilimler).
- Bu ifade yanlıştır. Dolayısıyla bu yorum yapılamaz.
Cevap D seçeneğidir.