🎓 6. Sınıf Sıfatlar (Ön Adlar) Test 4 - Ders Notu ve İpuçları

Bu ders notu, sıfatlar (ön adlar) konusundaki bilgilerini pekiştirmen ve sınavlarda karşına çıkabilecek farklı soru tiplerine hazırlanman için hazırlandı. Sıfatların ne olduğunu, kaç çeşidi olduğunu, adlaşmış sıfatları ve sıfat tamlamalarını detaylı bir şekilde öğreneceksin. Haydi başlayalım! 🚀

1. Sıfat (Ön Ad) Nedir?

• Sıfatlar, isimlerin (adların) önüne gelerek onları renk, durum, biçim gibi özellikleriyle niteleyen veya sayı, işaret, belirsizlik, soru gibi yönlerden belirten sözcüklerdir.
• Sıfatlar tek başına bir anlam ifade etmezler, mutlaka bir ismin önüne gelerek o ismi tamamlarlar.
• Örnek: güzel çiçek, üç elma, bu ev.

2. Sıfat Tamlaması

• Bir sıfatın bir ismi nitelemesi veya belirtmesiyle oluşan sözcük grubuna sıfat tamlaması denir.
• Sıfat tamlamasında önce sıfat, sonra isim gelir.
• Sıfat tamlaması oluşturmak için isme "nasıl?", "hangi?", "kaç?", "ne kadar?" gibi sorular sorulur.
• Örnek: kırmızı araba (nasıl araba? - kırmızı araba), üç kişi (kaç kişi? - üç kişi).
• ⚠️ Dikkat: İsim tamlamalarıyla karıştırma! İsim tamlamalarında iki isim bir araya gelerek yeni bir anlam oluşturur (örneğin: kapı kolu, okul bahçesi). Sıfat tamlamasında ise bir sıfat ve bir isim bulunur.

3. Sıfat Türleri

Sıfatlar iki ana başlık altında incelenir: Niteleme Sıfatları ve Belirtme Sıfatları.

3.1. Niteleme Sıfatları

• İsimlerin renklerini, durumlarını, biçimlerini, kısacası nasıl olduklarını bildiren sıfatlardır.
• İsme sorulan "nasıl?" sorusuna cevap verirler.
• Örnek:
  • kırmızı elma (nasıl elma? - kırmızı) 🍎
  • yırtık ayakkabı (nasıl ayakkabı? - yırtık) 👟
  • güçlü kaplan (nasıl kaplan? - güçlü) 🐅
  • çalışkan öğrenci (nasıl öğrenci? - çalışkan) 📚

3.2. Belirtme Sıfatları

• İsimleri işaret, sayı, belirsizlik veya soru yoluyla belirten sıfatlardır. Kendi içlerinde dörde ayrılırlar.

3.2.1. İşaret Sıfatları

• İsimleri işaret ederek belirten sıfatlardır.
• İsme sorulan "hangi?" sorusuna cevap verirler.
• Başlıca işaret sıfatları: bu, şu, o, öteki, beriki, böyle, şöyle, öyle.
• Örnek:
  • bu ev (hangi ev? - bu ev) 🏠
  • şu çocuk (hangi çocuk? - şu çocuk) 👦
  • öteki çocuklar (hangi çocuklar? - öteki çocuklar) 👧
  • böyle bir gün (nasıl bir gün? - böyle bir gün) ☀️
• ⚠️ Dikkat: İşaret sıfatları bir ismin önüne gelmelidir. Eğer bir ismin yerine kullanılıyorsa, o zaman işaret zamiri (adılı) olur.
  • Bu kitap çok güzel. (işaret sıfatı)
  • Bunu okudum. (işaret zamiri - "kitabı" yerine kullanılmış)

3.2.2. Sayı Sıfatları

• İsimleri sayı yönünden belirten sıfatlardır. Kendi içlerinde de alt başlıklara ayrılırlar.
• Asıl Sayı Sıfatları: Varlıkların sayısını tam olarak bildirir. İsme "kaç?" sorusu sorulur.
  • Örnek: üç elma, dört kişi.
• Sıra Sayı Sıfatları: Varlıkların sırasını bildirir. İsme "kaçıncı?" sorusu sorulur.
  • Örnek: birinci kat, ikinci sıra.
• Üleştirme Sayı Sıfatları: Varlıkların eşit bir şekilde paylaştırıldığını bildirir. İsme "kaçar?" sorusu sorulur.
  • Örnek: üçer tane kitap, ikişer kalem.
• Kesir Sayı Sıfatları: Varlıkların bir bütünün kaçta kaçı olduğunu bildirir. İsme "kaçta kaç?" sorusu sorulur.
  • Örnek: yarım ekmek, çeyrek altın.

3.2.3. Belgisiz Sıfatlar

• İsimleri tam olarak değil, belirsiz bir şekilde belirten sıfatlardır.
• İsme "kaç?", "hangi?", "ne kadar?" gibi sorular sorulduğunda kesin bir cevap alınamaz.
• Başlıca belgisiz sıfatlar: bazı, birçok, birkaç, tüm, bütün, kimi, her, hiçbir, herhangi bir, çoğu, az.
• Örnek:
  • bazı misafirler (hangi misafirler? - belli değil) 🤷‍♀️
  • birkaç saat (kaç saat? - belli değil) ⏳
  • tüm çocuklar (hangi çocuklar? - hepsi ama sayı belli değil) 👧👦
  • çoğu kitap (kaç kitap? - belli değil) 📚
• ⚠️ Dikkat: Belgisiz sıfatlar da bir ismin önüne gelmelidir. Eğer bir ismin yerine kullanılıyorsa, o zaman belgisiz zamir (adılı) olur.
  • Bazı insanlar geldi. (belgisiz sıfat)
  • Bazıları geldi. (belgisiz zamir - "insanlar" yerine kullanılmış)

3.2.4. Soru Sıfatları

• İsimleri soru yoluyla belirten sıfatlardır.
• İsme "nasıl?", "hangi?", "kaç?", "ne kadar?", "ne?" (hangi anlamında) gibi sorular sorulur.
• Örnek:
  • nasıl bir gömlek? (nasıl gömlek?) 🤔👕
  • hangi yıldız? (hangi yıldız?) ✨
  • kaç kişilik yemek? (kaç kişilik?) 🍽️
  • ne renk? (hangi renk?) 🎨
• 💡 İpucu: Soru sıfatlarının cevabı da bir sıfat olur.
  • Nasıl bir gömlek? > Kırmızı bir gömlek. (Kırmızı: niteleme sıfatı)
  • Kaç kişilik yemek? > On kişilik yemek. (On: sayı sıfatı)

4. Adlaşmış Sıfat

• Bir sıfatın nitelediği isim düşerse, sıfat o ismin yerine kullanılır ve adlaşmış sıfat olur. Yani sıfat, ismin görevini üstlenir.
• Adlaşmış sıfatlar genellikle niteleme sıfatlarından oluşur.
• Örnek:
  • Yaşlı insanlar her zaman hürmet etmeliyiz. > Yaşlılara her zaman hürmet etmeliyiz. ("yaşlı insanlar" yerine "yaşlılar") 👴👵
  • Güzeller yarışması düzenlendi. ("güzel kızlar/kadınlar" yerine "güzeller") 👑
  • Çalışkan öğrenciler başarılı olur. > Çalışkanlar başarılı olur. ("çalışkan öğrenciler" yerine "çalışkanlar") 🧑‍🎓

5. Pekiştirme Sıfatları

• Sıfatın anlamını güçlendiren, pekiştiren sözcüklerdir.
• Farklı yollarla oluşturulabilirler:
  • m, p, r, s harfleriyle (ünsüz türemesi): Sözcüğün ilk hecesine "m, p, r, s" harflerinden uygun olanı eklenerek yapılır.
    • Örnek: sapsarı üzümler, tertemiz ev, masmavi deniz, gepegenç insanlar. ☀️🌊
  • İkilemelerle: Aynı sözcüğün tekrar edilmesi veya yakın anlamlı sözcüklerin bir araya gelmesiyle oluşur.
    • Örnek: sulu sulu üzümler, tatlı tatlı sözler, güzel güzel evler. 🍇🍬

6. Bir İsmi Birden Fazla Sıfatın Nitelemesi/Belirtmesi

• Bir isim, aynı anda birden fazla sıfat tarafından nitelenebilir veya belirtilebilir. Bu sıfatlar farklı türlerde de olabilir.
• Örnek:
  • parlak, güzel bir kâğıt (nasıl kâğıt? - parlak, güzel (niteleme sıfatları); hangi kâğıt? - bir (belirtme sıfatı - sayı sıfatı)) ✨🎁
  • kırmızı bir elma (nasıl elma? - kırmızı (niteleme sıfatı); hangi elma? - bir (belirtme sıfatı - sayı sıfatı)) 🍎
  • eski zamanlardan kalma eserler (nasıl eserler? - eski zamanlardan kalma (niteleme sıfatı)) 🏛️
• 💡 İpucu: Bir isim hem niteleme hem de belirtme sıfatı alabilir. Önce niteleme sıfatı, sonra belirtme sıfatı gelir.
  • Örnek: çalışkan (niteleme) bir (belirtme) öğrenci.

Bu ders notunu dikkatlice okuyarak ve örnekleri inceleyerek sıfatlar konusundaki tüm eksiklerini giderebilirsin. Bol bol soru çözmeyi ve anlamadığın yerleri tekrar etmeyi unutma! Başarılar! 🎉