🎓 6. Sınıf Sıfatlar (Ön Adlar) Test 3 - Ders Notu ve İpuçları

Bu ders notu, 6. sınıf seviyesindeki öğrencilerin sıfatlar (ön adlar) konusunu pekiştirmesi ve sınavlarda başarılı olması için hazırlanmıştır. Konu, sıfatların tanımı, çeşitleri, sıfat tamlamaları ve sıfatları diğer sözcük türlerinden ayırt etme gibi temel başlıkları kapsamaktadır. Haydi, sıfatların gizemli dünyasına birlikte dalalım! 🚀

Sıfat (Ön Ad) Nedir?

• Sıfatlar, isimlerden önce gelerek onları renk, durum, biçim gibi yönlerden niteleyen veya sayı, işaret, belirsizlik, soru gibi yönlerden belirten sözcüklerdir.
• Bir sözcüğün sıfat olabilmesi için mutlaka bir ismin önüne gelmesi ve o ismi etkilemesi gerekir.
• Örnek: Kırmızı araba, iki elma, şu çocuk.

Sıfat Tamlaması Nedir?

• Bir sıfatın bir isimle bir araya gelerek oluşturduğu sözcük grubuna sıfat tamlaması denir.
• Sıfat tamlamalarında, ismi niteleyen veya belirten sözcüğe tamlayan, niteleme veya belirtme yapılan isme ise tamlanan adı verilir.
• Yapısı: Tamlayan (Sıfat) + Tamlanan (İsim)
• Örnek: Uzun boylu (uzun: tamlayan/sıfat, boylu: tamlanan/isim), eski hanlar (eski: tamlayan/sıfat, hanlar: tamlanan/isim).
• 💡 İpucu: Bir sözcüğün sıfat olup olmadığını anlamak için isme "Nasıl?", "Hangi?", "Kaç?", "Ne kadar?" gibi sorular sorarız. Aldığımız cevap sıfattır.

Sıfat Çeşitleri

1. Niteleme Sıfatları

• İsimlere sorulan "Nasıl?" sorusuna cevap veren sıfatlardır.
• Varlıkların rengini, durumunu, biçimini, özelliklerini bildirirler.
• Örnek: Güzel günler (Nasıl günler? Güzel günler.), yeşil duvarlar (Nasıl duvarlar? Yeşil duvarlar.), yorgun adımlar (Nasıl adımlar? Yorgun adımlar.).

2. Belirtme Sıfatları

• İsimleri sayı, işaret, belirsizlik veya soru yoluyla belirten sıfatlardır.
• a) İşaret Sıfatları:
• İsimleri işaret ederek belirten sıfatlardır. İsimlere sorulan "Hangi?" sorusuna cevap verirler.
• Başlıca işaret sıfatları: bu, şu, o, öteki, beriki, diğer.
• Örnek: O adam (Hangi adam? O adam.), beriki kız (Hangi kız? Beriki kız.), mağazadaki elbiseler (Hangi elbiseler? Mağazadaki elbiseler.).
• ⚠️ Dikkat: "-ki" eki, isme eklendiğinde ve bir ismi işaret ettiğinde işaret sıfatı görevi üstlenebilir. (Örn: Evdeki hesap, yoldaki araba)
• ⚠️ Dikkat: İşaret sıfatları bir ismin önüne gelir. Eğer bu kelimeler (bu, şu, o vb.) bir ismin yerini tutarsa, o zaman işaret zamiri olurlar. (Örn: "Şu kitabı al." - işaret sıfatı; "Şunu al." - işaret zamiri.)
• b) Sayı Sıfatları:
• Varlıkların sayısını, sırasını, oranını veya miktarını belirten sıfatlardır. İsimlere sorulan "Kaç?", "Kaçıncı?", "Kaçar?", "Ne kadar?" sorularına cevap verirler.
• Asıl Sayı Sıfatları: Varlıkların kesin sayısını bildirir. (Örn: Üç arkadaş, dört cümle.)
• Sıra Sayı Sıfatları: Varlıkların sırasını bildirir. (Örn: Birinci kat, ikinci sıra.)
• Üleştirme Sayı Sıfatları: Varlıkların eşit bölümlerini ifade eder. (Örn: İkişer elma, üçer kişi.)
• Kesir Sayı Sıfatları: Varlıkların bir parçasını veya oranını bildirir. (Örn: Yarım ekmek, yüzde elli indirim.)
• c) Belgisiz Sıfatlar:
• İsimleri tam olarak değil, aşağı yukarı, belirsiz bir şekilde belirten sıfatlardır. İsimlere sorulan "Kaç?", "Hangi?" sorularına kesin bir cevap vermezler.
• Başlıca belgisiz sıfatlar: bir, bazı, birçok, birkaç, tüm, bütün, her, hiçbir, herhangi bir, kimi, çok, az.
• Örnek: Bir boşlukta (Hangi boşluk? Belirsiz.), bir ağacım (Hangi ağaç? Belirsiz.), kimi insanlar (Hangi insanlar? Belirsiz.).
• d) Soru Sıfatları:
• İsimleri soru yoluyla belirten sıfatlardır. Cevabı yine bir sıfat olur.
• Başlıca soru sıfatları: nasıl, kaç, kaçıncı, ne kadar, hangi, ne.
• Örnek: Ne kadar işiniz var? (Cevap: Çok işim var.), Hangi kitap? (Cevap: Bu kitap.)

Pekiştirme Sıfatları

• Anlamı güçlendirilmiş, pekiştirilmiş sıfatlardır.
• Genellikle "m, p, r, s" harfleriyle yapılan pekiştirmelerdir. (Örn: Bembeyaz, simsiyah, yemyeşil, tertemiz.)
• İkilemeler yoluyla da pekiştirme yapılabilir. (Örn: Ağır ağır kervanlar, güzel güzel konuşmalar.)
• Örnek: Bembeyaz bir boşluk (beyaz kelimesi pekiştirilmiş), simsiyah bir elbise, yemyeşil bir deniz.
• ⚠️ Dikkat: Pekiştirilmiş kelime bir fiili veya fiilimsiyi etkilerse sıfat değil, zarf olur. (Örn: "Dümdüz ilerledik." cümlesinde "dümdüz" kelimesi "ilerledik" fiilini etkilediği için zarftır, sıfat değildir.)

Sıfat Tamlamalarında Özel Durumlar

• Tamlayanı Birden Fazla Sıfattan Oluşan Sıfat Tamlaması: Bir ismin birden fazla sıfat tarafından nitelenmesi veya belirtilmesi durumudur.
• Örnek: Büyük ve kalabalık şehirler (Büyük ve kalabalık: tamlayan/sıfatlar, şehirler: tamlanan/isim), böyle bir insan (böyle bir: tamlayan/sıfatlar, insan: tamlanan/isim).
• Tamlananı Birden Fazla İsimden Oluşan Sıfat Tamlaması: Bir sıfatın birden fazla ismi nitelemesi veya belirtmesi durumudur.
• Örnek: Kalın roman ve ansiklopediler (Kalın: tamlayan/sıfat, roman ve ansiklopediler: tamlanan/isimler).

Sıfatları Diğer Sözcük Türlerinden Ayırt Etme

• İsim Tamlaması ile Sıfat Tamlaması:
• Sıfat tamlamasında tamlayan sıfat, tamlanan isimdir. (Örn: Soğuk su)
• İsim tamlamasında hem tamlayan hem de tamlanan isimdir. (Örn: Günün sonu, deniz kenarı, çocuk sesi.)
• 💡 İpucu: İsim tamlamalarında "neyin, kimin, ne" sorularına cevap alabiliriz. Sıfat tamlamalarında ise "nasıl, hangi, kaç" sorularına cevap alırız.
• Zamir ile Sıfat:
• Sıfatlar bir ismin önüne gelerek o ismi niteler veya belirtir. (Örn: Bu kitap.)
• Zamirler ise isimlerin yerini tutar. Tek başlarına bir varlığı ifade ederler. (Örn: Bunu al.)
• Zarf ile Sıfat:
• Sıfatlar isimleri niteler veya belirtir. (Örn: Güzel elbise.)
• Zarflar ise fiilleri, fiilimsileri, sıfatları veya başka zarfları niteler veya belirtir. (Örn: Güzel konuştu - fiili etkilediği için zarf.)
• ⚠️ Dikkat: Bir kelimenin cümledeki görevi, onun türünü belirler. "Güzel" kelimesi "güzel kalemler" cümlesinde sıfatken, "Aldığı gömlek çok güzeldi." cümlesinde yüklem görevinde bir isimdir.

Bu ders notu, sıfatlar konusundaki temel bilgileri özetlemektedir. Bol bol örnek çözerek ve okuduğunuz metinlerde sıfatları bulmaya çalışarak konuyu daha iyi pekiştirebilirsiniz. Başarılar dilerim! ✨