🎓 6. Sınıf Yazım Kuralları Test 8 - Ders Notu ve İpuçları

Bu ders notu, 6. sınıf öğrencilerinin yazım kuralları konusunda karşılaşabileceği temel konuları kapsamaktadır. Testteki sorular, özellikle "de" ve "ki" bağlaç ve eklerinin yazımı, büyük harflerin kullanımı, birleşik kelimelerin yazımı, kısaltmalara getirilen ekler ve sayıların yazımı gibi önemli noktaları hedef almıştır. Bu notlar, sınav öncesi hızlı bir tekrar yapman ve sık yapılan hatalardan kaçınman için hazırlanmıştır. Hadi başlayalım! 🚀

1. "De" Bağlacı ve Eki'nin Yazımı 🤔

• Bağlaç olan "de/da": Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz ve her zaman ayrı yazılır. "De/da" bağlacının "te/ta" şekli yoktur.
• Örnek:
  

  Sen de bizimle gel. (Çıkar: "Sen bizimle gel." Anlam bozulmadı, ayrı yazılır.)

  Kitaplarımı evde unuttum. (Çıkar: "Kitaplarımı ev unuttum." Anlam bozuldu, bitişik yazılır.)

• ⚠️ Dikkat: "De" bağlacı asla "te" veya "ta" şeklinde yazılmaz. "Evde" doğru, "Evte" yanlış!

2. "Ki" Bağlacı ve Eki'nin Yazımı ✍️

• Bağlaç olan "ki": Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz veya biraz daralır, her zaman ayrı yazılır.
• Örnek:
  

  Öyle bir şey söyledi ki hepimiz donduk kaldık. (Ayrı yazılır.)
• Ek olan "-ki": Kelimeye bitişik yazılır ve ilgi eki veya sıfat yapan ek görevindedir. Cümleden çıkarıldığında anlam tamamen bozulur.
• Örnek:
  

  Seninki yine kavga çıkarmış. (Bitişik yazılır, "senin olan" anlamında.)

  Elindeki kalem benim. (Bitişik yazılır, "elde bulunan" anlamında.)

• 💡 İpucu: "Ki"nin yerine "-ler" eki getirebiliyorsan bitişik, getiremiyorsan ayrı yazılır. "Evdeki" > "evdekiler" (bitişik). "Gel ki" > "gelkiler" (olmaz, ayrı).
• ⚠️ Dikkat: "Sanki, illaki, belki, çünkü, hâlbuki, mademki, oysaki, meğerki" kelimelerindeki "ki"ler kalıplaşmış olduğu için her zaman bitişik yazılır. (SİMBOÇAM diye kodlayabilirsin!)

3. "Mi" Soru Edatının Yazımı 🤔❓

• "Mi" soru edatı (mı, mi, mu, mü) her zaman kendinden önceki kelimeden ayrı yazılır.
• "Mi" edatına gelen ekler ise "mi" edatına bitişik yazılır.
• Örnek:
  

  Okullar tatil oldu mu buraya geleceksin değil mi?

  Öğretmenin verdiği ödevleri yapabildin mi?

  Senin kalemim miydi?

4. Büyük Harflerin Kullanımı 🅰️

• Cümle Başları ve Özel Adlar: Cümleler büyük harfle başlar. Kişi adları, soyadları, takma adlar, hayvanlara verilen özel adlar (Minnoş), millet, boy, oymak adları (Türk, Alman), dil adları (İngilizce), din ve mezhep adları büyük harfle başlar.
• Coğrafi Adlar: Kıta, bölge, il, ilçe, köy, mahalle (Hürriyet Mahallesi), cadde, sokak (Atatürk Caddesi), bulvar, meydan adları büyük harfle başlar. Dağ, ova, deniz, göl (Tuz Gölü), nehir, boğaz (Çanakkale Boğazı), geçit (Zigana Geçidi) gibi coğrafi adlar da büyük harfle başlar.
• Kurum ve Kuruluş Adları: Kurum, kuruluş, dernek, iş yeri adlarının her kelimesi büyük harfle başlar. (Türk Tarih Kurumu, Lezzet Pastanesi)
• Tarihler: Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar. (12 Haziran 2024, 21 Temmuz Salı)
• Unvan ve Saygı Sözleri: Kişi adlarından önce veya sonra gelen unvanlar, saygı sözleri, rütbeler ve lakaplar büyük harfle başlar. (Prof. Dr. İlber Ortaylı, Ayşe Hanım, Mustafa Bey)
• Yön Adları: Yön adları (doğu, batı, kuzey, güney) özel isimden önce gelirse büyük, sonra gelirse küçük harfle başlar. Bölge adı olarak kullanılırsa büyük harfle başlar.
• Örnek:
  

  Karadeniz'in Doğu'sunda kar yağışı olacak. (Bölge adı olduğu için büyük harf.)

  Türkiye'nin doğusuna gittik. (Yön adı olduğu için küçük harf.)

• Tarihi Olay ve Dönem Adları: Tarihi olay, çağ ve dönem adları büyük harfle başlar. (Çanakkale Savaşı, Kurtuluş Savaşı)

5. Birleşik Kelimelerin Yazımı 🧩

• Yardımcı Fiillerle Kurulan Birleşik Fiiller: "Etmek, olmak, eylemek, kılmak" gibi yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerde ses düşmesi (kayıp olmak > kaybolmak) veya ses türemesi (zan etmek > zannetmek) varsa bitişik, yoksa ayrı yazılır.
• Örnek:
  

  Durumunu ilgililere arz etti. (Ses olayı yok, ayrı.)

  Beni ebru kursuna kaydettirdi. (Ses düşmesi var, bitişik.)

• Anlamca Kaynaşmış Birleşik Fiiller (Deyimler): Genellikle ayrı yazılır.
• Örnek:
  

  Memleketimi göresim geldi.

  Zenginin malı züğürtün çenesini yorar.

• Bazı Kalıplaşmış Birleşik Kelimeler: "Birçok, birkaç, hiçbir, herhangi, birtakım" gibi kelimeler bitişik yazılırken, "her şey, pek çok, hiç kimse" gibi kelimeler ayrı yazılır.
• Örnek:
  

  Her şey daha da güzel olacak.

  Hiç kimse bizi anlamıyor değil.

  Hiçbir zaman öğrenemeyeceğim!

  Gökyüzü karardıkça karardı. (Gök yüzü yanlış, gökyüzü doğru.)

6. Kısaltmaların Yazımı ve Ek Getirilmesi 📝

• Büyük Harflerle Yapılan Kısaltmalar: Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen ekler, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre yazılır. Aralarına nokta konulmaz.
• Örnek:
  

  TDK'nin sözlüğünü kullanırım. (Te-De-Ke'nin)

  TRT'de güzel bir film var. (Te-Re-Te'de)

  TBMM'de konuşulacak. (Te-Be-Me-Me'de)

• ⚠️ Dikkat: Türkiye Cumhuriyeti (T.C.) ve Türkçe (T.) kısaltmalarında nokta kullanılır. Diğer büyük harfli kısaltmalarda kullanılmaz. (M.E.B. yanlış, MEB doğru.)
• Unvan Kısaltmaları: Unvan kısaltmalarında nokta kullanılır.
• Örnek:
  

  Prof. Dr. İlber Ortaylı

7. Sayıların Yazımı 🔢

• Sayılar genellikle metin içinde yazıyla yazılır.
• Örnek:
  

  Beş bin altı yüz kişi işe alınacakmış bu yıl. (Ayrı yazılır.)

• Oyun Adları: Sayılardan oluşan oyun adları bitişik yazılır.
• Örnek:
  

  Ahmet altmışaltı oyununda en iyimizdir.

• Sıra Sayıları: Rakamla yazıldığında kesme işareti ve ek kullanılır.
• Örnek:
  

  Ansiklopedinin 5'inci cildini kaybetmiş.

• ⚠️ Dikkat: Çek ve senet gibi ticari belgelerde sayılar bitişik yazılır (beşbinaltıyüz) ancak günlük metinlerde ayrı yazılır.

8. Diğer Yazım Kuralları 📝

• "Gelmeyen" Yazımı: Fiillere gelen olumsuzluk eki "-me/-ma" ve ardından gelen ekler doğru şekilde yazılmalıdır. "Gelmiyen" yerine "gelmeyen" doğru kullanımdır.
• Tarihlerin Yazımı: Ay adları, belirli bir tarihle birlikte kullanıldığında büyük harfle başlar. Rakamla yazılan tarihlerde ay ve gün adları rakamla gösterilebilir ve aralarına nokta konulabilir. Eklere dikkat!
• Örnek:
  

  19 Mayıs 1919'da (Mayıs büyük harfle başlar, ek kesme işaretiyle ayrılır.)

  19.05.1919'da (Rakamla yazılabilir.)

Bu ders notu, 6. sınıf yazım kuralları testinde karşına çıkabilecek birçok konuyu özetlemektedir. Bol bol tekrar etmeyi ve farklı örnekler üzerinde pratik yapmayı unutma! Başarılar dilerim! ✨