Bu ders notu, bilimsel araştırma yapmanın temel adımlarını, güvenilir bilgi kaynaklarını, kaynakça hazırlamanın önemini ve kütüphanelerden nasıl yararlanılacağını kapsar. Araştırma yaparken dürüstlük ve etik kurallara uymanın neden bu kadar önemli olduğunu da öğreneceksin.

1. Bilimsel Araştırma Nedir ve Neden Önemlidir? 🕵️‍♀️

Bilimsel araştırma, belirli bir konuda bilgi edinmek, bir sorunu çözmek veya yeni şeyler keşfetmek için yapılan düzenli ve sistemli bir çalışmadır. Hayatımızdaki birçok yenilik ve gelişme bilimsel araştırmalar sayesinde ortaya çıkar.

• Merak: Çevremizdeki olayları anlamak, sorularımıza cevap bulmak için araştırma yaparız.
• Bilgi Edinme: Yeni bilgiler öğrenmek ve öğrendiklerimizi başkalarıyla paylaşmak önemlidir.
• Problem Çözme: Karşılaştığımız sorunlara bilimsel yöntemlerle çözümler üretmeye çalışırız.

2. Bilimsel Araştırma Basamakları 🚀

Bir araştırma yaparken belirli adımları takip etmek, çalışmamızın düzenli ve doğru olmasını sağlar.

• Konuyu Belirleme (Planlama): Araştıracağın konuyu net bir şekilde seçmek ilk adımdır. Örneğin, "Robotların tıpta kullanımı" gibi.
• Varsayım (Hipotez) Oluşturma: Konuyla ilgili geçici bir fikir veya tahmin yürütmektir. "Robotlar ameliyatları daha hassas yapabilir" gibi. Bu tahminin doğru olup olmadığını araştırarak bulursun.
• Bilgi ve Belge Toplama: Konunla ilgili kitap, dergi, internet sitesi gibi kaynaklardan bilgi toplarsın.
• Toplanan Bilgileri Sınıflandırma ve Düzenleme: Topladığın bilgileri ana başlıklar altında düzenlemek, işini kolaylaştırır.
• Rapor Hâline Getirme: Topladığın ve düzenlediğin bilgileri anlaşılır bir dille yazarak araştırmanı tamamlarsın.
• Kaynakça Oluşturma: Çalışmanda kullandığın tüm kaynakları belirtmeyi unutma.

⚠️ Dikkat: Konuyu belirlemeden veya plan yapmadan doğrudan bilgi toplamaya başlamak, araştırmanı dağınık ve eksik yapmana neden olabilir.

3. Kaynak Türleri ve Güvenilirlik 📚

Araştırma yaparken doğru ve güvenilir kaynaklardan bilgi almak çok önemlidir. Her bilgi kaynağı aynı derecede güvenilir değildir.

• Güvenilir Kaynaklar: Bilimsel Dergiler ve Kitaplar, Kütüphaneler, Ansiklopediler, Resmî ve Uzman İnternet Siteleri (örneğin, .edu, .gov uzantılı siteler), Eski Belgeler ve Arşivler.
• Güvenilir Olmayan veya Dikkat Edilmesi Gereken Kaynaklar: Magazin Dergileri (genellikle eğlence amaçlıdır, bilimsel gerçeklikten uzak bilgiler içerebilir), Sosyal Medya ve Bloglar (bilgilerin doğruluğu teyit edilmemiş olabilir).

💡 İpucu: Bir bilgiye ulaşırken birden fazla kaynaktan yararlanmak ve bilgileri karşılaştırmak, doğruluğunu anlamana yardımcı olur. Tek bir kaynağa bağlı kalmak yanıltıcı olabilir.

4. Kaynakça ve Etik Kurallar 📜

Araştırmanda başkalarının fikirlerini veya bilgilerini kullandığında, bu bilgilerin kime ait olduğunu belirtmek hem dürüstlük hem de bilimsel etik gereğidir. Buna kaynak gösterme denir.

• Kaynakça: Bir çalışmanın sonunda, yararlanılan tüm eserlerin (kitap, makale, internet sitesi vb.) listelendiği bölümdür. Bu, emeğe saygı göstermenin ve bilginin kaynağını açıkça belirtmenin en önemli yoludur.
• Kaynakça Bilgileri: Bir eseri kaynakçada belirtirken eserin adı, eser sahibinin adı soyadı, eserin basım yeri ve tarihi, yayınevi gibi bilgiler yer alır.
• Neler Kaynakçada Yer Almaz? Eser sahibinin cinsiyeti veya yaşı gibi kişisel bilgiler kaynakçada belirtilmez.
• Alıntı Yapma: Bir kaynaktan aynen alınan bilgiyi tırnak içinde belirtip kaynağını göstermektir.
• Dipnot: Sayfanın altına, metinde geçen bir bilgi veya alıntının kaynağını daha detaylı açıklamak için konulan kısa notlardır.

⚠️ Dikkat: Başkasına ait bir bilgiyi kendi bilginmiş gibi sunmak, bilimsel hırsızlık (intihal) olarak kabul edilir ve etik dışıdır. Bu yüzden her zaman kaynak göstermelisin.

5. Kütüphane Kullanımı ve Katalog Fişleri 🏛️

Kütüphaneler, araştırma yapmak için harika yerlerdir. Aradığın bilgilere ulaşmak için kütüphanedeki sistemleri bilmek işini kolaylaştırır.

• Katalog Fişleri: Eskiden kütüphanelerde kitapların bilgilerinin yazılı olduğu küçük kartlar (fişler) bulunurdu. Bu fişler, kitapların yazar adına, eser adına veya konusuna göre sıralanırdı. Günümüzde bu fişlerin yerini genellikle bilgisayar kayıtları almıştır.
• Katalog Fişinde Bulunan Bilgiler: Kitabın adı, yazarın adı soyadı, yayınevi, basım yeri ve yılı, kitabın kütüphanedeki yeri (raf numarası gibi).
• Katalog Fişinde Bulunmayan Bilgiler: Yazarın nereli olduğu gibi bilgiler katalog fişinde yer almaz.

💡 İpucu: Kütüphaneye gittiğinde görevliden yardım istemekten çekinme. Onlar sana aradığın kaynakları bulmanda ve kütüphane sistemini kullanmanda rehberlik edebilirler.