Verilen soruda Türkiye'nin matematik konumu ile ilgili olmayan özelliği bulmamız istenmektedir. Matematik konum, bir yerin enlem ve boylam dereceleriyle belirlenen mutlak konumudur ve iklim kuşakları, mevsimler, güneş ışınlarının düşme açısı gibi genel coğrafi özellikleri etkiler. Özel konum ise bir yerin kıtalara, denizlere, dağlara, ticaret yollarına göre olan durumudur.
- C) Türkiye'de dört mevsimin görülmesi: Türkiye'nin orta kuşakta (36°-42° Kuzey enlemleri) yer alması, yani matematik konumu nedeniyle dört mevsim belirgin olarak yaşanır. Bu, matematik konumla doğrudan ilgilidir.
- D) Türkiye'de kuzeyden esen rüzgârların sıcaklığı düşürmesi: Türkiye Kuzey Yarımküre'de yer aldığı için, kuzeyden gelen rüzgârlar kutup bölgelerinden kaynaklanan soğuk hava kütlelerini taşır ve sıcaklığı düşürür. Bu durum, Türkiye'nin Kuzey Yarımküre'deki matematik konumuyla ilgilidir.
- B) Sinop'un Konya'dan daha sıcak olması: Sinop (yaklaşık 42°N) Konya'dan (yaklaşık 38°N) daha kuzeydedir. Matematik konuma göre, ekvatora daha yakın olan Konya'nın daha sıcak olması beklenir. Eğer Sinop, Konya'dan daha sıcaksa (özellikle kış aylarında ılımanlık açısından), bu durum denizellik etkisi gibi özel konum faktörleriyle açıklanır. Dolayısıyla bu özellik matematik konumla ilgili değildir, hatta matematik konumun etkisini özel konumun değiştirmesine bir örnektir.
- A) Akdeniz'in Karadeniz'den daha tuzlu bir deniz olması: Akdeniz, Karadeniz'e göre daha güneyde (daha düşük enlemlerde) yer alır. Düşük enlemlerde sıcaklık ve buharlaşma daha fazla olduğu için deniz suyu daha tuzlu olur. Bu durum, Akdeniz'in matematik konumu (enlemi) ile doğrudan ilişkilidir. Ancak, Karadeniz'in tuzluluğunun Akdeniz'e göre çok daha düşük olmasının temel nedeni, Tuna, Dinyeper, Don gibi büyük nehirlerden aldığı yoğun tatlı su girişi ve boğazlar aracılığıyla okyanusla sınırlı su değişimidir. Bu nehirlerin varlığı ve denizin kapalı havza özelliği özel konumla ilgilidir. Soruda "ile ilgili değildir" ifadesi kullanıldığı için, bu durumun temel belirleyicisinin matematik konumdan ziyade özel konum faktörleri (nehirler, boğazlar) olduğu düşünülür. Akdeniz'in daha güneyde olması buharlaşmayı artırsa da, Karadeniz'in aşırı düşük tuzluluğu özel konumun bir sonucudur. Bu nedenle, bu özellik matematik konumdan çok özel konumla ilişkilidir.
Seçenekler incelendiğinde, Akdeniz ve Karadeniz arasındaki tuzluluk farkının temel nedenleri arasında Karadeniz'e dökülen büyük nehirlerin tatlı su etkisi ve boğazlarla sınırlı su değişimi gibi özel konum faktörleri ağır basmaktadır. Bu durum, yalnızca enleme bağlı buharlaşma farkından öteye geçerek özel konumun bir göstergesidir.
Cevap A seçeneğidir.