Verilen diyagramda, Anadolu'da kurulan üç farklı uygarlığın (Hititler, İyonlar, Urartular) coğrafi konumları ve bu konumlara bağlı olarak geliştirdikleri ekonomik faaliyetler hakkında bilgiler sunulmaktadır.
- Hititler: Kızılırmak çevresine yerleşmişler ve tarımla uğraşmışlardır. (Verimli ova, tarım)
- İyonlar: Ege Denizi kıyısında kurulmuşlar ve deniz ticareti yapmışlardır. (Deniz kenarı, deniz ticareti)
- Urartular: Dağlık ve kayalık arazi üzerine kurulmuşlar ve taş işçiliği ile uğraşmışlardır. (Dağlık bölge, taş işçiliği)
Bu üç örnek incelendiğinde, her uygarlığın ekonomik faaliyetinin, kurulduğu bölgenin coğrafi özellikleriyle doğrudan ilişkili olduğu görülmektedir. Kızılırmak'ın verimli toprakları tarımı, Ege Denizi kıyısı deniz ticaretini, dağlık ve kayalık arazi ise taş işçiliğini teşvik etmiştir.
Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) Anadolu uygarlıkları arasında etkilenme yaşanmıştır. Diyagramda uygarlıklar arası etkileşime dair bir bilgi yoktur.
- B) Anadolu uygarlıkları göçebe halinde yaşamışlardır. Verilen bilgiler (yerleşen, kurulan) uygarlıkların yerleşik olduğunu göstermektedir.
- C) Urartular askeri yönden daha güçlüdür. Diyagramda Urartuların askeri gücüne dair bir bilgi bulunmamaktadır.
- D) Anadolu uygarlıklarının ekonomik faaliyetlerinde kuruldukları bölgeler etkili olmuştur. Yukarıdaki analizde de görüldüğü gibi, her üç uygarlık örneği de bu genellemeyi desteklemektedir.
Bu nedenle, "?" işareti yerine gelmesi gereken en uygun ifade, uygarlıkların ekonomik faaliyetlerinin kuruldukları bölgelerden etkilendiği sonucudur.
Cevap D seçeneğidir.