Bir deneyde bağımsız değişkenin etkisini gözlemlemek için, bağımsız değişken dışındaki tüm diğer değişkenlerin sabit tutulması (kontrol edilmesi) gerekir. Bu soruda:

• Bağımsız değişken: Ampul sayısı
• Bağımlı değişken: Ampul parlaklığı
• Kontrol edilmesi gereken değişkenler: Pil sayısı, ampullerin bağlantı şekli (seri/paralel) vb.

Seçenekleri inceleyelim:

• A seçeneğinde, sol devrede 3 ampul ve 1 pil varken, sağ devrede 3 ampul ve 2 pil vardır. Ampul sayısı aynı kalmış, pil sayısı değişmiştir. Bu, pil sayısının etkisini incelemek için uygun bir düzenektir, ampul sayısının değil.
• B seçeneğinde, sol devrede 3 ampul ve 1 pil varken, sağ devrede 4 ampul ve 2 pil vardır. Hem ampul sayısı hem de pil sayısı değiştiği için, bu bir kontrollü deney düzeneği değildir.
• C ve D seçeneklerinde, sol devrede 3 ampul ve 1 pil varken, sağ devrede 2 ampul ve 1 pil vardır.
  • Ampul sayısı (bağımsız değişken) değişmiştir (3'ten 2'ye).
  • Pil sayısı (kontrol edilen değişken) sabit kalmıştır (1 pil).
  • Bağlantı şekli (kontrol edilen değişken) her iki devrede de seri bağlantıdır ve sabit kalmıştır.
  Bu düzenek, ampul sayısının ampul parlaklığı üzerindeki etkisini gözlemlemek için idealdir. Ampul sayısı değişirken, diğer tüm önemli faktörler sabit tutulmuştur. C ve D seçeneklerindeki devreler görsel olarak aynıdır.

Bu nedenle, ampul sayısının bağımsız değişken, ampul parlaklığının bağımlı değişken olduğu deney düzeneği D seçeneğinde doğru verilmiştir.

Cevap D seçeneğidir.