5. Sınıf Kök ve Ek Bilgisi Test 6

Soru 1 / 16
Sorunun Çözümü

Verilen soruda, altı çizili sözcüklerden hangisinin aldığı ekle anlamının değişmediği sorulmaktadır. Türkçede ekler iki ana gruba ayrılır:

  • Yapım Ekleri: Eklendiği sözcüğün anlamını ve/veya türünü değiştirerek yeni bir sözcük türetir. (Örn: göz → gözlük, ev → evli)
  • Çekim Ekleri: Eklendiği sözcüğün anlamını değiştirmez, sadece cümle içindeki görevini belirten dil bilgisel özellikler (çoğulluk, iyelik, durum, zaman vb.) katar. (Örn: kitap → kitaplar, ev → evde)

Şimdi seçenekleri inceleyelim:

  1. A) Haftalık: "Hafta" (isim) sözcüğüne "-lık" yapım eki gelmiştir. "Hafta" (yedi günlük süre) iken "haftalık" (her hafta olan, haftada bir çıkan veya bir haftalık ücret/süre) anlamı kazanmıştır. Anlam değişmiştir.
  2. B) Kitaplarım: "Kitap" (isim) sözcüğüne önce "-lar" (çoğul eki), sonra "-ım" (1. tekil kişi iyelik eki) çekim ekleri gelmiştir. "Kitap" (okunan eser) iken "kitaplarım" (bana ait olan kitaplar) olmuştur. Sözcüğün temel anlamı (kitap olma durumu) değişmemiş, sadece çoğulluk ve sahiplik anlamı eklenmiştir. Bu ekler çekim ekidir ve anlamı değiştirmez.
  3. C) Zevkli: "Zevk" (isim) sözcüğüne "-li" yapım eki gelmiştir. "Zevk" (hoşlanma, tat alma duygusu) iken "zevkli" (zevk veren, hoş) anlamı kazanmıştır. Anlam değişmiştir.
  4. D) Sorunlar: "Sorun" (isim) sözcüğüne "-lar" (çoğul eki) çekim eki gelmiştir. "Sorun" (problem) iken "sorunlar" (birden fazla problem) olmuştur. "-lar" eki bir çekim ekidir ve "sorun" kelimesinin temel anlamını değiştirmez, sadece çoğul yapar. Ancak, bu tür sorularda bazen kelimenin kökenine de dikkat edilir. "Sorun" kelimesi, "sormak" fiilinden türemiş ("sormak" → "soru" → "sorun") yani kendisi zaten türemiş bir kelimedir. "Kitap" kelimesi ise kök halindedir ve üzerine gelen ekler sadece çekim ekleridir. Eğer soru, kelimenin kök halinden itibaren hiçbir yapım eki almamış olmasını ve sadece çekim ekleriyle genişlemesini bekliyorsa, D seçeneği bu kritere uymaz. Ancak, "aldığı ekle" ifadesi genellikle altı çizili kelimenin son aldığı ek veya eklerin etkisini sorar. Bu durumda hem B hem de D çekim eki aldığı için anlamı değişmemiştir gibi görünür. Ancak, Türkçe dil bilgisi sorularında "anlam değişimi" genellikle yapım ekleriyle ilişkilendirilir ve kelimenin kökünün (veya en son türemiş halinin) anlamını koruyup korumadığına bakılır. "Kitaplarım" kelimesinde "kitap" kök halindedir ve üzerine gelen ekler anlamı değiştirmemiştir.

A, C seçeneklerinde yapım ekleri kullanıldığı için anlam değişmiştir. B ve D seçeneklerinde ise çekim ekleri kullanılmıştır. Ancak, "kitaplarım" kelimesi "kitap" gibi bir kök üzerine çekim ekleri alırken, "sorunlar" kelimesinin kökü olan "sorun" kelimesi zaten "sormak" fiilinden türemiş bir kelimedir. Soru "aldığı ekle" ifadesiyle kelimenin son halindeki ekleri kastettiğinde, hem B hem de D seçeneği doğru gibi görünse de, genellikle bu tür sorularda kök halindeki bir kelimenin sadece çekim ekleri alarak anlamını koruması beklenir. Bu bağlamda, "kitaplarım" kelimesi "kitap" kökünün anlamını korurken, "sorun" kelimesi zaten türemiş bir anlam taşımaktadır. Bu incelikle B seçeneği daha doğru kabul edilir.

Cevap B seçeneğidir.

🪄 Test ve Çalışma Kağıdı Hazırla

Konunu yaz; MEB uyumlu test ve özetler saniyeler içinde hazırlansın. 🖨️ Ücretsiz PDF indir!

⚡ Hemen Hazırla
  • Cevaplanan
  • Aktif
  • Boş