🎓 4. Sınıf Çevremizde Neler Var? Test 2 - Ders Notu ve İpuçları

Merhaba sevgili 4. sınıf öğrencileri! Bu ders notu, "Çevremizde Neler Var?" ünitesi kapsamında karşılaşabileceğiniz önemli konuları ve sıkça sorulan bilgileri tekrar etmenize yardımcı olacak. Testinizde başarılı olmak için bu notları dikkatlice okuyun ve aklınızda tutun. Bu test genellikle çevremizdeki doğal ve beşerî unsurları tanıma, yönleri bulma ve acil durum planlarını anlama üzerine odaklanmaktadır.

1. Çevremizdeki Unsurlar: Doğal ve Beşerî

Çevremizde gördüğümüz her şey iki ana gruba ayrılır: Doğal Unsurlar ve Beşerî Unsurlar.

Doğal Unsurlar Nedir?

• Tanım: İnsan eli değmeden, doğada kendiliğinden oluşan, var olan her şeye doğal unsur denir. İnsanlar bu unsurları yapmaz, sadece kullanır veya keşfeder.
• Örnekler:
  • Yeryüzü Şekilleri: Dağlar, Ovalar, Platolar, Vadiler, Mağaralar.
  • Su Kaynakları: Denizler, Göller, Irmaklar, Akarsular, Şelaleler.
  • Bitki Örtüsü: Ormanlar.
  • Özel Doğal Oluşumlar: Peri Bacaları gibi.

⚠️ Dikkat: Barajlar, göl gibi görünse de insanlar tarafından yapıldığı için doğal değil, beşerî unsurdur. Doğal göller ise kendiliğinden oluşur.

Beşerî Unsurlar Nedir?

• Tanım: İnsanların ihtiyaçlarını karşılamak, yaşamlarını kolaylaştırmak veya güzelleştirmek amacıyla kendi elleriyle yaptığı, inşa ettiği her şeye beşerî unsur denir.
• Örnekler:
  • Yapılar: Evler, Apartmanlar, Okullar, Hastaneler, Alışveriş Merkezleri, Camiler, Saraylar, Kuleler, Anıtlar, Sarnıçlar.
  • Ulaşım Yapıları: Köprüler, Tüneller, Yollar, Havalimanları.
  • Su Yapıları: Barajlar.
  • Diğerleri: Parklar, Bahçeler, Şehirler, Kasabalar, Köyler.

Doğal ve Beşerî Unsurları Ayırt Etme İpuçları

• 💡 İpucu: Bir şeyin doğal mı beşerî mi olduğunu anlamak için "Bunu kim yaptı?" sorusunu sor. Eğer cevabı "İnsanlar" ise beşerî, "Doğa kendiliğinden" ise doğal unsurdur.
• ⚠️ Dikkat: Bazı unsurlar doğal bir ortamda bulunsa bile insan eliyle yapılmış olabilir. Örneğin, bir dağ doğal bir unsurken, dağın içinden geçen bir tünel beşerî unsurdur.

Beşerî Unsurların Çevreye Etkisi

• İnsanlar, beşerî unsurlar oluştururken doğayı etkiler ve değiştirir.
• Şehirler gibi nüfusun, sanayinin ve teknolojinin çok olduğu yerlerde beşerî unsurlar daha fazladır. Bu durum, doğal alanların azalmasına ve tüketimin artmasına neden olabilir.
• Gün geçtikçe, insanların ihtiyaçları arttıkça beşerî unsurlar da artmaktadır.

2. Yönler ve Yön Bulma Yöntemleri

Çevremizde kaybolmamak ve bir yere ulaşmak için yönleri bilmek çok önemlidir.

Ana Yönler

• Dört ana yön vardır: Kuzey, Güney, Doğu, Batı.
• 💡 İpucu: Güneş'in doğduğu taraf Doğu, battığı taraf Batı'dır. Eğer sağ kolunu Doğu'ya uzatırsan, sol kolun Batı'yı gösterir. Bu durumda önün Kuzey, arkan ise Güney olur.

Yön Bulma Yöntemleri

• Güneş ile Yön Bulma: Sabah Güneş'in doğduğu yer Doğu, akşam battığı yer Batı'dır. Öğle vakti Güneş tam tepedeyken gölgenin düştüğü yön Kuzey'i gösterir.
• Ağaçlar ve Yosun ile Yön Bulma: Ağaçların genellikle Kuzey'e bakan tarafları daha az Güneş aldığı için yosun tutar. Bu yüzden ağaçların yosunlu tarafı genellikle Kuzey'i gösterir.
• Karınca Yuvaları ile Yön Bulma: Karıncalar yuvalarının ağzını genellikle Güneş'ten korunmak için Güney'e açarlar. Bu nedenle karınca yuvalarının açık olan ağzı Güney'i gösterir.
• Pusula ile Yön Bulma: Pusulanın renkli (genellikle kırmızı) ibresi her zaman Kuzey'i gösterir. Pusulayı düz bir zemine koyup ibrenin durmasını bekledikten sonra, kırmızı ibrenin gösterdiği yön Kuzey'dir.

⚠️ Dikkat: Pusulanın kırmızı ibresi Kuzey'i gösterir. Eğer bir soru "kırmızı ibrenin tersi" derse, o zaman Güney'i kasteder.

3. Acil Durum ve Tahliye Planları

Okullarda, iş yerlerinde veya büyük binalarda olası bir tehlike (yangın, deprem vb.) anında güvenli bir şekilde dışarı çıkmak için Acil Durum ve Tahliye Planları bulunur.

• Acil Durum Planı Nedir? Bir bina veya alan içinde acil bir durum olduğunda insanların güvenli bir şekilde nasıl hareket edeceğini gösteren bir harita veya şemadır.
• Plan Üzerindeki Semboller: Bu planlar üzerinde farklı semboller bulunur. Bu semboller, yangın söndürücü, yangın butonu, ilk yardım çantası, acil çıkış kapısı, toplanma alanı gibi önemli yerleri ve ekipmanları gösterir. Her sembolün bir anlamı vardır ve bu anlamlar genellikle planın kenarında bir lejant (açıklama) ile belirtilir.
• Tahliye Yolları: Acil çıkış noktalarına ulaşılacak yollar genellikle yeşil oklarla gösterilir. Bu okları takip ederek en yakın güvenli çıkışa ulaşabilirsin.
• Toplanma Alanları: Bina dışındaki güvenli bir yerde, acil durum sonrasında herkesin bir araya gelmesi için belirlenen yerlere toplanma alanı denir. Bu alanlar genellikle plan üzerinde özel bir sembolle işaretlenir ve binanın dışında yer alır.

💡 İpucu: Bir acil durum planını incelerken, öncelikle kendi bulunduğun yeri, en yakın çıkışı ve toplanma alanını bulmaya çalışmalısın. Sembollerin ne anlama geldiğini öğrenmek, acil bir durumda sana çok yardımcı olacaktır.

Umarım bu ders notları, "Çevremizde Neler Var?" ünitesini daha iyi anlamana ve testinde başarılı olmana yardımcı olur. Başarılar dilerim!