Verilen soru, bir grafik üzerinden su kirliliği ve temiz su miktarı değişimini incelememizi ve hangi sonuca ulaşılamayacağını bulmamızı istiyor. Grafikte 1900, 1950 ve 2000 yıllarına ait temiz su (açık mavi) ve kirli atık su (kahverengi) miktarları gösterilmiştir.

• A) Geçmişten günümüze, kirli atık su miktarı artmıştır.

  Grafiğe baktığımızda, kahverengi ile gösterilen kirli atık su miktarının 1900'den 1950'ye ve 1950'den 2000'e doğru sürekli arttığı açıkça görülmektedir. Bu ifadeye ulaşılabilir.

• B) 2000 yılındaki temiz su miktarı, önceki yıllara göre daha azdır.

  Açık mavi ile gösterilen temiz su miktarının 1900'den 1950'ye ve 1950'den 2000'e doğru sürekli azaldığı açıkça görülmektedir. 2000 yılındaki temiz su miktarı, hem 1900 hem de 1950 yıllarındaki miktardan daha azdır. Bu ifadeye ulaşılabilir.

• C) Temiz su tasarrufu yapılmadığından 1900 ile 2000 yılları aralığında, atık suyun olumsuz etkilerinin artmış olması beklenir.

  Sorunun giriş kısmında "Temiz su tasarrufu, su kirliliğinin olumsuz etkilerini azaltacaktır." bilgisi verilmiştir. Grafikte ise temiz su miktarının azaldığı ve kirli atık su miktarının arttığı görülmektedir. Bu durum, temiz su tasarrufunun yetersiz kaldığını veya hiç yapılmadığını ve dolayısıyla atık suyun olumsuz etkilerinin arttığını gösterir. Bu ifadeye ulaşılabilir.

• D) Temiz su miktarı bu şekilde bir değişim devamlılığı gösterirse 2021 yılında içilebilir su oranı, 1950 yılının yarısına düşer.

  Bu seçeneği değerlendirmek için içilebilir su oranlarını (temiz su miktarının toplam suya oranı) tahmin edelim:

  • 1900 yılı: Temiz su oranı yaklaşık olarak $2/3$.
  • 1950 yılı: Temiz su oranı yaklaşık olarak $1/3$.
  • 2000 yılı: Temiz su oranı yaklaşık olarak $1/4$.

  1950 yılının içilebilir su oranı $1/3$'tür. Bu oranın yarısı $(1/3) / 2 = 1/6$'dır.

  Şimdi değişim hızına bakalım:

  • 1900-1950 (50 yıl): Oran $2/3$'ten $1/3$'e düşmüş. Azalma miktarı: $2/3 - 1/3 = 1/3$.
  • 1950-2000 (50 yıl): Oran $1/3$'ten $1/4$'e düşmüş. Azalma miktarı: $1/3 - 1/4 = 4/12 - 3/12 = 1/12$.

  Görüldüğü gibi, içilebilir su oranındaki azalma miktarı zamanla yavaşlamıştır (50 yılda $1/3$ azalırken, sonraki 50 yılda $1/12$ azalmıştır). Eğer bu değişim devamlılığı (yani azalma hızının yavaşlaması) devam ederse, 2000 yılından 2021 yılına (21 yıl) kadar olan azalmanın, önceki 50 yıldaki azalmadan ($1/12$) daha az veya benzer bir oranda olması beklenir.

  Eğer 2000 yılındaki $1/4$ oranından 2021 yılında $1/6$ oranına düşerse, bu 21 yılda $1/4 - 1/6 = 3/12 - 2/12 = 1/12$ oranında bir azalma demektir. Bu, önceki 50 yılda yaşanan azalma miktarıyla aynıdır, ancak bu azalma 21 yıl gibi daha kısa bir sürede gerçekleşmiş olacaktır. Bu durum, azalma hızının yavaşlamak yerine hızlandığı anlamına gelir ki bu da grafikteki gözlemlenen trend ile çelişir. Dolayısıyla, verilen bilgilerle 2021 yılı için böyle kesin bir tahminde bulunmak mümkün değildir. Bu ifadeye ulaşılamaz.

Cevap D seçeneğidir.