Sorunun Çözümü
Kayaçların parçalanması (ayrışması), fiziksel ve kimyasal süreçlerle gerçekleşen bir doğa olayıdır. Bu süreçleri etkileyen birçok faktör bulunmaktadır.
- A) Rüzgâr: Rüzgâr, taşıdığı kum ve toz parçacıkları ile kayaç yüzeylerine çarparak aşındırma yapar. Bu, fiziksel ayrışmanın önemli bir etkenidir.
- B) Isı değişimi: Gündüz ve gece arasındaki sıcaklık farkları, kayaçların genleşip büzülmesine neden olur. Tekrarlanan bu genleşme ve büzülme, kayaçlarda çatlaklar oluşturarak parçalanmalarına yol açar. Bu da fiziksel ayrışmanın bir türüdür.
- C) Yağmur: Yağmur suyu, kayaçların hem fiziksel hem de kimyasal olarak parçalanmasında etkilidir. Yağmur suyu çatlaklara sızarak donduğunda (donma-çözülme olayı) kayaçları parçalayabilir (fiziksel). Ayrıca, yağmur suyu içerisindeki karbondioksit ile birleşerek hafif asidik bir yapı kazanır ve kayaçlardaki mineralleri çözerek kimyasal ayrışmaya neden olabilir.
- D) Şimşek: Şimşek, ani ve yüksek enerjili bir elektrik boşalımıdır. Doğrudan kayaçların geniş ölçekli parçalanmasına veya ayrışmasına neden olan bir etken değildir. Şimşek çarpması çok lokal ve yüzeysel bir etki yaratabilir, ancak rüzgâr, ısı değişimi ve yağmur gibi uzun vadeli ve yaygın bir ayrışma mekanizması değildir.
Bu nedenle, kayaçların parçalanmasına bir etken olmayan seçenek şimşektir.
Cevap D seçeneğidir.