Verilen metni ve seçenekleri adım adım inceleyelim:
- Metin Analizi:
- İnsuyu Mağarası: Kayaçlardaki minerallerin erimesiyle oluşmuştur (kimyasal aşınma).
- Peribacaları: Tüf denilen yumuşak yapıyı oluşturan minerallerin rüzgâr ve yağışlarla aşınmasıyla meydana gelmiştir (fiziksel aşınma).
- Pamukkale: Suyun içindeki gazların havaya karışması ve dibine kalsiyum karbonat mineralinin çökelmesi sonucu oluşmuştur (birikim/çökelme).
- Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
- A) Yer kabuğunu oluşturan kayaçlar; rüzgâr, sıcaklık farkı, yağmur vb. dış faktörlerle değişime uğrar.
Peribacaları'nın rüzgâr ve yağışlarla aşınması, İnsuyu Mağarası'nın minerallerin erimesiyle oluşması bu yargıyı destekler. (Yağmur, erimeye neden olan bir dış faktördür.) Bu yargıya ulaşılabilir.
- B) Yer kabuğundaki kayaçların yapısı farklıdır.
İnsuyu Mağarası'nda eriyen mineraller, Peribacaları'nda "tüf denilen yumuşak yapı", Pamukkale'de "kalsiyum karbonat minerali" farklı kayaç ve mineral yapılarına işaret eder. Bu yargıya ulaşılabilir.
- C) Kayaçların farklı olmasını sağlayan, yapısındaki farklı minerallerdir.
Metinde farklı oluşumların (erime, aşınma, çökelme) farklı minerallerle (eriyen mineraller, tüf, kalsiyum karbonat) ilişkilendirilmesi bu yargıyı destekler. Bu yargıya ulaşılabilir.
- D) Yer kabuğunun yüzeyindeki kayaçlar parçalanarak dağları, gölleri, mağaraları oluşturmuştur.
Metin, kayaçların eriyerek veya aşınarak mağaraları (İnsuyu Mağarası) ve peribacalarını oluşturduğunu belirtir. Ancak "dağları" ve "gölleri" kayaçların parçalanmasıyla oluştuğuna dair bir bilgi vermemektedir. Özellikle Pamukkale'nin oluşumu parçalanma değil, kalsiyum karbonat mineralinin çökelmesi (birikim) ile gerçekleşir. Bu ifade, metindeki bilgilerle tam olarak örtüşmeyen ve genelleme içeren bir yargıdır. Bu yargıya ulaşılamaz.
- A) Yer kabuğunu oluşturan kayaçlar; rüzgâr, sıcaklık farkı, yağmur vb. dış faktörlerle değişime uğrar.
Cevap D seçeneğidir.