Bu ders notu, 4. sınıf seviyesindeki öğrencilerin açılar konusuyla ilgili temel bilgileri pekiştirmesi için hazırlanmıştır. Testteki sorular, açıların tanımı, çeşitleri (dar, dik, geniş, doğru), ölçü birimi, açıölçer kullanımı, açıları birleştirme ve karşılaştırma gibi önemli konuları kapsamaktadır. Sınav öncesi son tekrarını bu notlarla yapabilir, bilgini tazeleyebilirsin!

Açı Nedir?

Açı, aynı noktadan çıkan iki ışının oluşturduğu açıklıktır. Tıpkı bir makasın kolları gibi düşünebilirsin! ✂️

• Köşe: İki ışının birleştiği noktaya köşe denir.
• Kollar (Kenarlar): Köşeden çıkan ışınlara açının kolları veya kenarları denir.
• Gösterimi: Bir açıyı gösterirken köşeyi ortada yazarız. Örneğin, O köşeli bir açı ∠AOB veya ∠O şeklinde gösterilebilir.

Açı Ölçüsü Birimi: Derece (°)

• Açıların büyüklüğünü ölçmek için derece birimini kullanırız. Derece sembolü ° şeklindedir.
• Açıları ölçmek için açıölçer (iletki) adı verilen bir araç kullanılır.

Açı Çeşitleri

Açılar, büyüklüklerine göre farklı isimler alır:

• Dar Açı: Ölçüsü 0° ile 90° arasında olan açılardır.
  Örneğin, 30°, 45°, 89° dar açıdır. Bir pizza dilimi 🍕 genellikle dar açıdır.
• Dik Açı: Ölçüsü tam olarak 90° olan açılardır.
  Kare ve dikdörtgenlerin köşeleri, duvarın zemine değdiği yerler 🏠 dik açıdır. Genellikle kare bir sembolle (□) gösterilir.
• Geniş Açı: Ölçüsü 90° ile 180° arasında olan açılardır.
  Örneğin, 91°, 120°, 179° geniş açıdır. Açılmış bir yelpaze 🪭 geniş açıya örnek olabilir.
• Doğru Açı: Ölçüsü tam olarak 180° olan açılardır.
  Düz bir çizgi üzerinde oluşan açıdır. Bir cetvelin düz kenarı 📏 doğru açıdır.

⚠️ Dikkat: Dar açı 90° olamaz, 90°'den küçük olmalıdır. Geniş açı da 90° veya 180° olamaz, bu değerler arasında olmalıdır.

Açıları Ölçme ve Çizme

• Açıölçer (İletki) Kullanımı: Açıölçerin orta noktasını açının köşesine yerleştiririz. Bir kolunu 0° çizgisine hizalarız ve diğer kolun gösterdiği dereceyi okuruz.
• Kareli Zeminde Açı Oluşturma: Kareli kağıtta noktalar belirleyerek ışınlar çizebilir ve açılar oluşturabiliriz. Dik açılar için karelerin kenarlarını takip etmek kolaydır.

Açı Hesaplamaları

• Açıları Toplama: İki veya daha fazla açının ölçüsünü toplayarak yeni bir açının ölçüsünü bulabiliriz. Örneğin, 30° + 60° = 90° (dik açı).
• Açıları Çıkarma: Bir doğru açıdan (180°) bir açıyı çıkararak diğer açıyı bulabiliriz. Örneğin, 180° - 118° = 62°.
• Açıları Karşılaştırma: Açının ölçüsü ne kadar büyükse, o açı o kadar geniştir. Örneğin, 100° açısı 50° açısından daha büyüktür.

💡 İpucu: Bir doğru açı (180°) üzerinde birden fazla açı varsa, bu açıların toplamı 180° olmalıdır. Bu, eksik açıları bulmak için harika bir yöntemdir!

Standart Olmayan Açı Ölçüleri

• Bazen açıları derece yerine farklı birimlerle ölçebiliriz. Örneğin, bir yarım daireyi (doğru açı, 180°) eşit parçalara bölerek her bir parçayı bir birim olarak kabul edebiliriz.
• Önemli: Birimlerin sayısı arttıkça (yani her bir birim küçüldükçe), aynı açıyı ölçtüğümüzde bulduğumuz birim sayısı artar. Tıpkı bir mesafeyi metreyle ölçmek yerine santimetreyle ölçtüğümüzde sayının büyümesi gibi! 📏
• Örnek: Eğer bir yarım daire 6 eşit parçaya ayrılmışsa, her bir parça 180° / 6 = 30° olur. Eğer aynı yarım daire 9 eşit parçaya ayrılmışsa, her bir parça 180° / 9 = 20° olur. 60°'lik bir açı ilk durumda 2 birim (2 x 30°), ikinci durumda ise 3 birim (3 x 20°) olarak ölçülür.

⚠️ Dikkat: Birim sayısı ile ölçülen değer ters orantılıdır. Birimler küçülürse (parça sayısı artarsa) ölçülen değer büyür, birimler büyürse (parça sayısı azalırsa) ölçülen değer küçülür.