Merhaba sevgili 3. sınıf öğrencileri! 👋

Bu ders notu, "Ben ve Çevrem" ünitesinin önemli konularından olan Doğal ve Yapay Çevre, Çevre Kirliliği, Çevreyi Koruma Yolları ve Geri Dönüşüm gibi başlıkları kolayca anlamanız için hazırlandı. Bu notları dikkatlice okuyarak çevremizi daha iyi tanıyacak ve korumanın ne kadar önemli olduğunu öğreneceksiniz. Hadi başlayalım! 🚀

🌎 Doğal Çevre ve Yapay Çevre Nedir?

Çevremizde gördüğümüz her şey ikiye ayrılır: İnsan eli değmeden kendiliğinden oluşanlar ve insanlar tarafından yapılanlar.

• Doğal Çevre: İnsanların hiçbir katkısı olmadan, doğanın kendi kendine oluşturduğu yerlerdir. Bu yerler, içinde yaşayan birçok canlı için doğal bir yuvadır.
• Örnekler: ⛰️ Dağlar, 🏞️ şelaleler, 🌊 ırmaklar, 🌳 ormanlar, 🏞️ göller, ⛰️ mağaralar, 🏜️ çöller, 🏝️ adalar.
• 💡 İpucu: Milli parklar ve doğal anıtlar da doğal çevrenin korunmuş halidir.
• Canlı Çeşitliliği: Doğal çevrelerde çok farklı türde hayvanlar ve bitkiler bir arada yaşar. Canlı çeşitliliği oldukça fazladır.
• Oluşum Süresi: Doğal çevreler çok uzun zamanlarda, binlerce yılda oluşur.


• Yapay Çevre (İnsan Yapımı Çevre): İnsanların ihtiyaçlarını karşılamak için kendi elleriyle yaptığı, tasarladığı ve inşa ettiği yerlerdir. Bu çevreler genellikle insanların yaşaması ve çalışması için düzenlenir.
• Örnekler: 🏫 Okullar, 🏙️ şehirler, 🏡 köyler, 🛣️ yollar, 🌉 köprüler, 🏭 fabrikalar, 🏢 binalar, 🎠 parklar (oyun alanları), 🕌 camiler, 🏟️ stadyumlar, 🚧 barajlar, 🦒 hayvanat bahçeleri, 🐎 at çiftlikleri.
• İnsan Etkisi: Yapay çevrelerde insanlara ve araçlara sıkça rastlanır.
• Maliyet: Yapay çevrelerin yapılması ve bakımı için para (maliyet) gerekir.
• ⚠️ Dikkat: Hayvanat bahçesi gibi yerler hayvanlar için yapılmış olsa da, insanlar tarafından oluşturulduğu için doğal çevre sayılmaz, yapay çevredir. Köyler de insanlar tarafından kurulmuş yerleşim yerleridir.

🗑️ Çevre Kirliliği ve Korunması

Çevremizi temiz tutmak ve korumak hepimizin görevidir. Kirlilik, doğal çevremize ve içinde yaşayan canlılara zarar verir.

• Çevreye Zarar Verenler:
• ❌ Çöpleri yere atmak.
• ❌ Fabrika atıklarını veya petrolü suya/doğaya boşaltmak (petrol sızıntıları).
• ❌ Kimyasal maddeler içeren ürünleri (deodorantlar gibi) bilinçsizce kullanmak.
• ❌ Doğada uzun süre kalan atıklar (plastik şişeler, metal kutular, sakızlar) çevreye uzun süreli kirlilik verir. Bu atıklar doğada yüzlerce yıl kalabilir.


• Çevreye Faydalı Olanlar ve Koruma Yolları:
• ✅ Ağaç dikmek ve ormanları korumak.
• ✅ Çöpleri çöp kutusuna atmak.
• ✅ Geri dönüşebilen atıkları (kağıt, plastik, cam, metal) geri dönüşüm kutularına atmak.
• ✅ Çevre temizliği konusunda herkesi bilgilendirmek ve bilinçlendirmek.
• ✅ Doğal yaşam alanlarını korumak.
• 💡 İpucu: Meyve ve sebze atıkları gibi doğal maddeler, doğada kısa sürede çürüyerek toprağa karışır ve uzun süreli kirliliğe neden olmazlar. Hatta toprağı besleyebilirler.

🤝 Çevre Koruma Kuruluşları

Ülkemizde ve dünyada çevreyi ve doğal yaşamı korumak için çalışan birçok sivil toplum kuruluşu (STK) vardır. Bu kuruluşlar, çevre sorunlarına dikkat çeker ve çözümler üretmeye çalışır.

• Örnekler:
• 🌳 TEMA Vakfı: Erozyonla mücadele, ağaçlandırma ve doğal varlıkları koruma üzerine çalışır.
• 🐬 TURMEPA (DenizTemiz Derneği): Denizlerimizi ve kıyılarımızı temiz tutmak için çalışır.
• 🌍 Tüketici ve Çevre Eğitim Vakfı: Tüketicileri çevre konusunda bilinçlendirmeyi amaçlar.
• ⚠️ Dikkat: Her sivil toplum kuruluşu çevreyi koruma amacı taşımaz. Örneğin, Yeşilay bağımlılıklarla mücadele eder.

♻️ Atık Yönetimi ve Geri Dönüşüm

Evsel atıklarımızı doğru yönetmek ve geri dönüştürmek, çevremizi korumak için çok önemlidir.

• Geri Dönüşüm Nedir? Kullanılmış, işe yaramaz hale gelmiş atık maddelerin tekrar işlenerek yeni ürünlere dönüştürülmesidir.
• Geri Dönüşümün Faydaları:
• ✅ Çevre kirliliği azalır.
• ✅ Atık miktarı azalır, çöp dağları oluşmaz.
• ✅ Doğal kaynaklarımız (ağaçlar, madenler, su) korunur.
• ✅ Ülke ekonomisine katkı sağlar, enerji tasarrufu yapılır.
• Örnekler: Kağıt, plastik, cam, metal gibi birçok malzeme geri dönüştürülebilir.

🐾 Canlılar ve Çevre İlişkisi

Her canlı, yaşadığı ortama uyum sağlar. Çevremizdeki canlılar, doğal veya yapay çevreye göre farklılık gösterir.

• Doğal Çevredeki Canlılar: Ormanlarda ayılar, kurtlar; denizlerde balıklar, yunuslar; dağlarda kartallar gibi birçok yabani hayvan doğal yaşam alanlarında bulunur.
• Yapay Çevredeki Canlılar: Şehirlerde kedi, köpek, kuş (karga, güvercin), solucan gibi canlılara rastlayabiliriz.
• Yaşam Alanı Uyumları: Örneğin, su aygırları gibi büyük ve vahşi hayvanlar genellikle doğal ortamları olan Afrika savanlarında ve nehir kenarlarında yaşarlar. Onları şehirde veya evimizin yakınında göremeyiz.

Unutmayın, çevremiz hepimizin evi gibidir. Onu temiz tutmak, korumak ve güzelleştirmek hepimizin sorumluluğudur. Hep birlikte daha yaşanabilir bir dünya için çalışalım! 💚