Merhaba sevgili öğrenciler!

Bu ders notu, 3. sınıf seviyesindeki üç basamaklı doğal sayılar konusundaki bilgilerini pekiştirmen ve sınavlara hazırlanırken sana yardımcı olmak için hazırlandı. Haydi, sayıların büyülü dünyasına dalalım! 🚀

🔢 Üç Basamaklı Sayıları Tanıyalım!

Üç basamaklı doğal sayılar, en küçük 100'den başlayıp en büyük 999'a kadar devam eden sayılardır. Bu sayılar, adından da anlaşılacağı gibi üç farklı rakamdan oluşur ve her rakamın bulunduğu yere göre bir basamak değeri vardır.

• Birlik Basamağı: Sayının en sağındaki basamaktır. 1'den 9'a kadar değerleri gösterir.
• Onluk Basamağı: Birlik basamağının solundaki basamaktır. 10'dan 90'a kadar onluk grupları gösterir.
• Yüzlük Basamağı: Onluk basamağının solundaki, yani en soldaki basamaktır. 100'den 900'e kadar yüzlük grupları gösterir.

Bir üç basamaklı sayıyı genel olarak şu şekilde gösterebiliriz:

$$ABC = A \times 100 + B \times 10 + C \times 1$$

Örnek: 345 sayısı için;

• 5, Birlik basamağındadır. Değeri $5 \times 1 = 5$'tir.
• 4, Onluk basamağındadır. Değeri $4 \times 10 = 40$'tır.
• 3, Yüzlük basamağındadır. Değeri $3 \times 100 = 300$'dür.

Yani 345 sayısı, 3 yüzlük, 4 onluk ve 5 birlikten oluşur.

📝 Üç Basamaklı Sayıları Yazma ve Okuma

Üç basamaklı sayıları yazarken ve okurken basamak değerlerine dikkat etmek çok önemlidir.

• Sayıyı okurken önce yüzler basamağındaki rakamı söyleriz, yanına "yüz" ekleriz. Sonra onlar ve birler basamağındaki sayıyı birlikte okuruz.
• Örnek: 762 sayısı "Yedi yüz altmış iki" şeklinde okunur.
• Örnek: Okunuşu "Beş yüz altmış üç" olan sayı 563 olarak yazılır.

💡 İpucu: Eğer onlar veya birler basamağında '0' (sıfır) varsa, o basamağın değeri okunmaz. Örneğin, 304 sayısı "Üç yüz dört" olarak okunur, "Üç yüz sıfır dört" denmez.

⚠️ Dikkat: "Yüz on sekiz" gibi okunuşlar bazen kafa karıştırabilir. Bu aslında 118 sayısıdır. Eğer sayının yüzler basamağında 2 veya daha büyük bir rakam varsa, o rakamı mutlaka belirtmeliyiz. Örneğin, 218 sayısı "İki yüz on sekiz" olarak okunur, sadece "Yüz on sekiz" demek yanlıştır.

🧱 Taban Blokları ile Sayı Modelleme

Taban blokları, sayıları görsel olarak anlamamızı sağlayan harika bir araçtır.

• Yüzlük Blok: Genellikle büyük kare bir bloktur ve 100 tane küçük birliği temsil eder.
• Onluk Blok: Uzun bir çubuk şeklindedir ve 10 tane küçük birliği temsil eder.
• Birlik Blok: Tek bir küçük küp şeklindedir ve 1'i temsil eder.

Bir sayıyı modellemek için, sayının yüzler basamağındaki rakam kadar yüzlük blok, onlar basamağındaki rakam kadar onluk blok ve birler basamağındaki rakam kadar birlik blok kullanırız.

Örnek: 124 sayısını modelleyelim:

• 1 tane yüzlük blok
• 2 tane onluk blok
• 4 tane birlik blok

⚠️ Dikkat: Taban bloklarını sayarken her bir bloğun temsil ettiği değeri doğru saydığından emin ol. Özellikle onluk ve birlik blokları karıştırmamaya özen göster.

✨ Rakamlarla En Büyük ve En Küçük Sayıları Oluşturma

Verilen rakamlarla üç basamaklı sayılar oluştururken, rakamların basamaklardaki yerleri sayının değerini değiştirir.

• En Büyük Sayıyı Oluşturma: Verilen rakamları büyükten küçüğe doğru sıralayarak yüzler basamağından başlayarak yerleştiririz.
• Örnek: 3, 1, 7 rakamlarıyla en büyük üç basamaklı sayıyı oluşturalım. Rakamları büyükten küçüğe sıralarsak: 7, 3, 1. Sayı 731 olur.

• En Küçük Sayıyı Oluşturma: Verilen rakamları küçükten büyüğe doğru sıralayarak yüzler basamağından başlayarak yerleştiririz.
• Örnek: 3, 1, 7 rakamlarıyla en küçük üç basamaklı sayıyı oluşturalım. Rakamları küçükten büyüğe sıralarsak: 1, 3, 7. Sayı 137 olur.

⚠️ Dikkat: Eğer verilen rakamlar arasında '0' (sıfır) varsa ve en küçük sayıyı oluşturmak istiyorsak, sıfırı yüzler basamağına koyamayız. Çünkü o zaman sayı üç basamaklı olmaz (örneğin, 073 = 73, iki basamaklıdır). Sıfırı ikinci en küçük rakam olarak onlar basamağına yerleştirmeliyiz.

Örnek: 3, 7, 0 rakamlarıyla en büyük üç basamaklı sayıyı oluşturalım: 730. En küçük üç basamaklı sayıyı oluşturalım: 307 (037 olmaz).

💡 İpucu: Eğer "rakamları farklı" koşulu varsa, aynı rakamı birden fazla kullanamazsın. Eğer bu koşul yoksa, istediğin rakamı istediğin kadar kullanabilirsin (ancak genelde bu tür sorularda rakamlar tek kullanımlıktır).

🏃‍♀️ Ritmik Sayma

Ritmik sayma, belirli bir kurala göre sayıları art arda söylemektir. Bu kural, belirli bir sayının sürekli eklenmesi veya çıkarılması olabilir.

• Önce sayılar arasındaki artış veya azalış miktarını bulmalısın.
• Sonra bu kuralı uygulayarak sıradaki sayıları bulabilirsin.

Örnek: 365 - 375 - 385 şeklinde bir ritmik sayma dizisi verilmiş.

• İlk iki sayı arasındaki fark: $375 - 365 = 10$
• İkinci ve üçüncü sayı arasındaki fark: $385 - 375 = 10$
• Demek ki bu, 10'ar ritmik saymadır.

Şimdi 7. sayıyı bulalım:

• 1. sayı: 365
• 2. sayı: 375
• 3. sayı: 385
• 4. sayı: $385 + 10 = 395$
• 5. sayı: $395 + 10 = 405$
• 6. sayı: $405 + 10 = 415$
• 7. sayı: $415 + 10 = 425$

💡 İpucu: Ritmik saymalarda hangi basamağın değiştiğine dikkat et. 10'ar sayarken onluk basamağı, 100'er sayarken yüzlük basamağı değişir.

Unutma, matematik pratikle gelişir! Bu konuları tekrar et ve bol bol alıştırma yap. Başarılar dilerim! 🌟