🎓 4. Sınıf Noktalama İşaretleri Karma Test 1 - Ders Notu ve İpuçları
Sevgili öğrenciler, bu ders notu, noktalama işaretlerinin gizemli dünyasını keşfetmenize yardımcı olacak! 🕵️♀️ Noktalama işaretleri, yazdıklarımızı daha anlaşılır, daha doğru ve daha etkili hale getiren küçük ama çok önemli yardımcılarımızdır. Bu notta, nokta, virgül, soru işareti, ünlem işareti, kesme işareti, iki nokta, üç nokta, kısa çizgi ve tırnak işaretleri gibi temel noktalama işaretlerinin görevlerini ve doğru kullanım yerlerini öğreneceksiniz. Hadi başlayalım! 🚀
1. Nokta (.)
- Tamamlanmış cümlelerin sonuna konur. Cümlenin bittiğini gösterir. Örnek: Bugün hava çok güzeldi. ☀️
- Sıra bildiren sayılardan sonra konur. Örnek: 1. sınıf, 2. kat, 3. sıra.
- Saat ve dakika arasına konur. Örnek: Ders 09.30'da başlayacak.
- Bazı kısaltmaların sonuna konur. Örnek: Dr. (Doktor), Mah. (Mahalle)
⚠️ Dikkat: Tarihlerde gün, ay, yıl arasına nokta konur: 15.05.2023
2. Virgül (,)
- Eş görevli kelimeleri veya kelime gruplarını ayırmak için kullanılır. Örnek: Pazardan elma, armut, muz aldım. 🍎🍐🍌
- Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için kullanılır. Örnek: Kapıyı açtı, içeri girdi.
- Uzun cümlelerde özneyi (işi yapanı) belirtmek için kullanılır. Örnek: Ayşe, annesine yardım etmeyi çok severdi.
- Hitap sözlerinden sonra konur. Örnek: Sevgili Arkadaşım,
- Tırnak içine alınmayan alıntı cümlelerinden sonra konur. Örnek: Yarın geleceğim, dedi.
💡 İpucu: Tek başına zarf görevindeki kelimelerden sonra genellikle virgül konulmaz. Örneğin "Hemen geldi." cümlesinde "hemen" kelimesinden sonra virgül olmaz.
3. Soru İşareti (?)
- Soru anlamı taşıyan cümlelerin sonuna konur. Örnek: Ders çalıştın mı? 📚
- Kesin olmayan veya şüpheyle karşılanan bilgilerin yerine parantez içinde kullanılır. Örnek: Fuzuli (1495?-1556) büyük bir şairdir.
⚠️ Dikkat: Soru eki (-mı, -mi, -mu, -mü) alan her cümle soru cümlesi değildir. Eğer cevap beklenmiyorsa soru işareti konulmaz. Örneğin "Ne yapacağımı bilmiyorum." cümlesinin sonuna nokta konur.
4. Ünlem İşareti (!)
- Sevinç, korku, şaşırma, acı, heyecan gibi güçlü duyguları anlatan cümlelerin sonuna konur. Örnek: Yaşasın, tatile gidiyoruz! 🎉
- Seslenme, hitap ve uyarı sözlerinden sonra konur. Örnek: Ey Türk Gençliği!
💡 İpucu: Ünlem, seslenme sözünden hemen sonra konulabileceği gibi, cümlenin sonuna da konulabilir. "Arkadaş! Buraya gel." veya "Arkadaş, buraya gel!"
5. Kesme İşareti (')
- Özel isimlere gelen çekim eklerini ayırmak için kullanılır. Örnek: Ankara'ya, Ayşe'nin, Türkiye'miz. 🇹🇷
- Sayı gruplarına gelen ekleri ayırmak için kullanılır. Örnek: 1995'ten, 2'nci kat.
- Kısaltmalara gelen ekleri ayırmak için kullanılır. Örnek: TDK'nin, TBMM'ye.
- Belirli bir harf veya ekin düştüğünü göstermek için kullanılır. Örnek: Ne oldu (ne o'ldu).
⚠️ Dikkat: Kurum, kuruluş, dernek, şirket isimlerine gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Örneğin "Türk Dil Kurumuna" doğru kullanımdır, "Türk Dil Kurumu'na" yanlıştır.
6. İki Nokta (:)
- Açıklama veya örnek verilecek cümlenin sonuna konur. Örnek: Alışveriş listem: süt, ekmek, yumurta. 🥛🍞🥚
- Konuşma çizgisinden önce, konuşma başlayacağını belirtmek için kullanılır. Örnek: Annem bana seslendi:
7. Üç Nokta (...)
- Tamamlanmamış cümlelerin sonuna konur. Örnek: Karşımda uçsuz bucaksız bir deniz... 🌊
- Örneklerin devam ettiğini göstermek için kullanılır. Örnek: Manavda elma, armut, muz... vardı.
- Alıntılarda atlanan, söylenmeyen yerleri belirtmek için kullanılır.
8. Kısa Çizgi (-)
- Satır sonuna sığmayan kelimeleri hecelerine ayırmak için kullanılır. Örnek: öğren-ci
- Kelimeleri hecelerine ayırırken kullanılır. Örnek: a-ra-ba
- Sayılar arasında "-den -e" anlamı vermek için kullanılır. Örnek: 10-15 yaş arası.
9. Tırnak İşaretleri (" ")
- Başkasına ait sözleri doğrudan aktarırken kullanılır. Örnek: Öğretmenimiz "Derslerinize iyi çalışın." dedi. 🧑🏫
- Cümle içinde özel olarak belirtilmek istenen sözler, kitap adları, eser adları tırnak içine alınır. Örnek: Sabahattin Ali'nin "Kuyucaklı Yusuf" romanını okudum.
⚠️ Dikkat: Cümle içinde vurgulanmak istenen bir kelimeyi tırnak içine almak yerine, italik (eğik) yazmak daha doğrudur. Ancak 4. sınıf seviyesinde tırnak içine alma da kabul edilebilir. Yanlış kullanım, tırnak içine alınan kelimeyi açıklamak için kullanıldığında ortaya çıkar.
Bu ders notu ile noktalama işaretlerini çok daha iyi anlayıp doğru kullanacağınıza eminim! Bol bol pratik yapmayı unutmayın! ✨