Türkçede "-de / -da" ekinin yazılışı, bağlaç mı yoksa hâl eki mi olduğuna göre değişir. Bağlaç olan "de / da" her zaman ayrı yazılır ve cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulmaz. Hâl eki olan "-de / -da" ise kelimeye bitişik yazılır ve cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulur veya anlamsızlaşır.
- A) Ben kalkıp da evi temizleyeyim.
Buradaki "da" bağlaçtır (dahi anlamında). Cümleden çıkarıldığında "Ben kalkıp evi temizleyeyim." anlamlı bir cümle olmaya devam eder. Bu nedenle ayrı yazılışı doğrudur.
- B) Bizde âdetler hep böyle zordur.
Buradaki "-de" bulunma hâl ekidir ("biz" kelimesinde bulunma anlamı katar). Cümleden çıkarıldığında "Biz âdetler hep böyle zordur." anlamsız bir cümle olur. Bu nedenle bitişik yazılışı doğrudur.
- C) Bu sonucu öğretmende beklemiyordu.
Bu cümlede kastedilen anlam "öğretmen de (dahi) bu sonucu beklemiyordu" şeklindedir. Yani "de" bağlaç görevindedir. Bağlaç olan "de" ayrı yazılmalıdır. "Öğretmende" şeklinde bitişik yazılması, "öğretmenin üzerinde/yanında" gibi bir bulunma anlamı katar ki bu da cümlenin akışına uygun değildir. Doğru yazım "öğretmen de" olmalıdır. Bu nedenle yazılışı yanlıştır.
- D) Biraz da sen yardım etsen keşke.
Buradaki "da" bağlaçtır (dahi anlamında). Cümleden çıkarıldığında "Biraz sen yardım etsen keşke." anlamlı bir cümle olmaya devam eder. Bu nedenle ayrı yazılışı doğrudur.
Cevap C seçeneğidir.