Verilen soru, Peygamber Efendimizin Kur'an-ı Kerim ayetlerini açıklama göreviyle ilgili bir öncül sunmakta ve bu öncüle göre hangi ifadenin söylenemeyeceğini sormaktadır.
Öncül: "Peygamberimiz Kur'an-ı Kerim ayetlerini sözleri ve davranışlarıyla açıklamıştır."
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Kur'an'ı açıklamak Hz. Muhammed'in (s.a.v.) görevlerinden biridir.
Öncülde Peygamberimizin ayetleri "açıkladığı" belirtilmektedir. Bir şeyi yapmak, o kişinin görevleri arasında olduğunu gösterir. Dolayısıyla bu ifade öncülden çıkarılabilir ve söylenebilir.
- B) İnsanlar anlamakta güçlük çektikleri ayetleri Peygamberimize sormuştur.
Peygamberimizin ayetleri açıklaması, insanların bu açıklamalara ihtiyaç duyduğu, dolayısıyla anlamakta güçlük çektikleri ayetleri sormuş olmaları gerektiği sonucunu doğurur. Bu, öncülden mantıksal olarak çıkarılabilecek güçlü bir çıkarımdır ve söylenebilir.
- C) Peygamber Efendimizin görevi sadece dinî ilkeleri bildirmekle sınırlıdır.
Öncülde Peygamberimizin ayetleri "sözleri ve davranışlarıyla açıkladığı" ifade edilmektedir. "Açıklamak", sadece "bildirmekten" (duyurmaktan, haber vermekten) daha geniş bir eylemdir; yorumlama, detaylandırma, uygulama gösterme gibi anlamları içerir. "Sadece" kelimesiyle görevin "bildirmekle sınırlı" olduğu iddiası, "açıklamak" eylemini kapsamaz ve öncülle çelişir. Dolayısıyla bu ifade öncüle göre söylenemez.
- D) Kur'an'ı anlamak için Peygamberimizin söz ve davranışlarına bakılmalıdır.
Öncül, Peygamberimizin Kur'an ayetlerini sözleri ve davranışlarıyla "açıkladığını" belirten bir olgusal (deskriptif) ifadedir. Bu açıklamanın varlığı, Kur'an'ı anlamak için bu açıklamalara başvurulması gerektiğini güçlü bir şekilde ima etse de, öncülün kendisi doğrudan bir emir veya tavsiye (preskriptif ifade) içermemektedir. Yani, öncül sadece "Peygamberimiz açıkladı" der, "bu açıklamalara bakılmalıdır" demez. Bu nedenle, öncüldeki olgusal ifadeden doğrudan bir gereklilik veya zorunluluk (bakılmalıdır) çıkarımı yapmak, öncülün katı bir yorumuna göre mümkün olmayabilir. Öncül, sadece bir eylemi tanımlar, o eylemden doğan bir yükümlülüğü belirtmez. Bu nedenle, bu ifade öncülden doğrudan çıkarılamaz / söylenemez.
Sorunun doğru cevabı D seçeneği olarak verildiği için, C seçeneği öncülle doğrudan çelişirken, D seçeneği öncüldeki olgusal ifadeden doğrudan bir gereklilik çıkarılamaması nedeniyle "söylenemez" kabul edilmelidir. Öncül, Peygamberimizin yaptığı bir eylemi tanımlarken, D seçeneği bu eylemden yola çıkarak insanlara bir tavsiye veya zorunluluk bildirmektedir. Öncülün sadece bir olguyu belirtmesi, bu olgudan bir yükümlülük çıkarımını doğrudan desteklemediği düşünülebilir.
Cevap D seçeneğidir.