🎓 7. sınıf Ahlaki Davranışlar Test 7 - Ders Notu ve İpuçları

Bu ders notu, ahlaki davranışlar testinde karşına çıkabilecek temel kavramları ve değerleri anlaman için hazırlandı. Adalet, hoşgörü, alçak gönüllülük, sabır, dürüstlük gibi önemli ahlaki ilkeleri ve bunların günlük hayattaki yansımalarını bu notlarda bulabilirsin. Sınava hazırlanırken veya konuları tekrar ederken bu notlar sana rehberlik edecek. Haydi başlayalım! ✨

Adalet: Her Durumda Doğruluk ve Hakkaniyet ⚖️

• Adalet, hak sahibine hakkını vermek, her şeyi yerli yerine koymak, eşitlik ve doğrulukla hükmetmektir.
• Dinimiz, kin ve düşmanlık gibi duygulara kapılmadan, her durumda ve her şartta adaleti gözetmeyi emreder. Yani, sevmediğimiz kişilere karşı bile adil olmalıyız.
• Bir kişiye, zengin veya fakir olduğuna bakılmaksızın, hak ettiği ne ise onu vermek adaletin gereğidir.
• Adaletle Bağdaşmayan Davranışlar:
  • Makam ve görevlendirmelerde kayırma yapmak (torpil).
  • Anne babanın çocukları arasında ayrım yapması.
  • Satıcıların ölçü ve tartıda hile yapması.
• Şahitlikte Adalet: Şahitlik yaparken doğruyu söylemek, kendi yakınlarımızın veya kendimizin aleyhine bile olsa adaletten ayrılmamak çok önemlidir. Gerçeği çarpıtmak veya şahitlikten kaçınmak yanlıştır.

⚠️ Dikkat: Adalet sadece büyük olaylarda değil, günlük hayatımızdaki küçük kararlarımızda bile önemlidir. Örneğin, oyun oynarken kurallara uymak da bir adalet örneğidir.

Hoşgörü ve Birlikte Yaşama Kültürü 🤝

• Hoşgörü, kendimiz gibi inanmayan, düşünmeyen veya yaşamayan insanlara karşı anlayış ve saygı göstermektir.
• Farklı düşünce ve davranışları anlayışla karşılamak, birlikte barış içinde yaşama erdemini göstermektir.
• Hoşgörü, başkalarının hatalarını görmezden gelmek değil, onların varlığına ve farklılıklarına saygı duymaktır.

💡 İpucu: Hoşgörülü olmak, bir orkestradaki farklı enstrümanların uyum içinde çalması gibidir. Herkes farklı sesler çıkarır ama birlikte güzel bir melodi oluştururlar.

Alçak Gönüllülük ve Kibir: İnsan Olmanın Erdemi 🙏

• Alçak Gönüllülük (Tevazu): Kendini diğer insanlardan üstün görmemek, kibirden uzak durmak, herkesle eşit olduğunu kabul etmektir. Hz. Muhammed (s.a.v.)'in kendi yükünü kendisi taşıması gibi davranışlar alçak gönüllülüğün güzel örnekleridir.
• Kibir: Kendini beğenme, başkalarını küçük görme, büyüklük taslama ve hakikati kabul etmemektir. Kibir, dinimizde hoş görülmeyen, hatta cennete girmeye engel olabilecek kötü bir davranıştır.
• Güzel ve şık giyinmek kibir değildir. Allah güzeli sever, ancak giyimde savurganlık ve gösterişten kaçınmak gerekir. Kibir, kalpteki bir hastalıktır.

⚠️ Dikkat: Alçak gönüllülük, kendine güvensizlik veya pasiflik anlamına gelmez. Tam tersine, güçlü ve erdemli bir karaktere işaret eder.

Görgü Kuralları ve Toplumsal Nezaket 🎩

• Görgü kuralları, bir toplumda benimsenmiş ve yaşatılmakta olan, insan ilişkilerini düzenleyen davranış biçimleridir.
• Toplum içinde yüksek sesle konuşmaktan, haber vermeden misafirliğe gitmekten veya komşuları rahatsız etmekten kaçınmak görgü kurallarına uygun davranışlardır.
• Güler yüzle selamlaşıp hal hatır sormak, başkalarına karşı nazik ve saygılı olmak görgü kurallarının temelidir.

💡 İpucu: Görgü kuralları, insanların birbirleriyle daha uyumlu ve huzurlu yaşamasını sağlayan görünmez köprülerdir.

İsraf ve Tutumluluk: Kaynakları Verimli Kullanmak 💰

• İsraf (Savurganlık): Sahip olunan nimetleri (para, zaman, su, yiyecek vb.) gereksiz yere harcamak, saçıp savurmaktır. Dinimizde israf hoş görülmez ve Allah israf edenleri sevmez.
• Tutumlu Olmak: Kaynakları akıllıca ve ölçülü kullanmak, gereksiz harcamalardan kaçınmaktır.
• İsrafı Önlemeye Yönelik Atasözleri:
  • "Ayağını yorganına göre uzat."
  • "Damlaya damlaya göl olur."
  • "Sakla samanı, gelir zamanı."

⚠️ Dikkat: "Ne doğrasan aşına, o çıkar kaşığına" atasözü israfı değil, yaptığın işin karşılığını alacağını ifade eder. İsraf konusuyla karıştırma.

Emanete Riayet ve Liyakat: Güven ve Sorumluluk 💪

• Emanet: Bir kimseye geçici olarak bırakılan eşya, söz veya sorumluluktur. Emanete riayet etmek, emaneti korumak ve sahibine eksiksiz teslim etmektir.
• Liyakat: Bir işi yapmaya uygun, ehil ve yetenekli olmaktır. Toplumsal görev ve sorumlulukların, bilgi, beceri ve gerekli donanıma sahip, duyarlı ve emin kimselere verilmesi dinimizin emridir.
• Örneğin, bir ameliyat için alanında uzman bir doktora gitmek, emanetin ehline verilmesine örnektir. Güvenilir olmayan birine önemli bir yetki vermek veya donanımı olmayan birini yönetici yapmak emanete aykırıdır.

Dürüstlük ve Yalandan Kaçınma: Doğru Sözün Gücü 🗣️

• Dürüstlük, doğru sözlü olmak, sözünde durmak ve emanete hıyanet etmemektir.
• Yalan, dinimizde kesinlikle yasaklanmış kötü bir davranıştır. Şaka da olsa yalan söylemek, imanın tadını almayı engeller. Gerçek manada iman eden bir insan yalan konuşmaz.
• Münafıklık Alametleri: Yalan söylemek, emanete hıyanet etmek ve söz verdiğinde sözünde durmamak münafıklığın (iki yüzlülüğün) belirtilerindendir.
• Peygamberimiz, "Bizi aldatan bizden değildir." buyurarak dürüstlüğün önemini vurgulamıştır.

Sabır, Merhamet ve Affedicilik: Zorluklara Karşı Durmak ❤️

• Sabır: Hoşa gitmeyen olaylar, insanı zorlayan durumlar karşısında sakin kalmak, dayanma gücü göstermek, acele etmemek ve Allah'a sığınarak direnç göstermektir.
• Merhamet: Acıma, şefkat gösterme, başkalarının sıkıntılarına duyarlı olma ve yardım etme duygusudur. Allah'ın rahmeti sayesinde insanlara karşı yumuşak davranmak ve affedici olmak çok önemlidir.
• Affedicilik: Hata yapanları bağışlamak, öfkeyi yenmek ve kin tutmamaktır. Öfkeni yutmak ve insanları affetmek Allah'ın sevgisini kazandıran güzel davranışlardandır. Örneğin, sana karşı hatalı davranan bir arkadaşına kızmamak ve onu affetmek.

💡 İpucu: Bu üç değer birbiriyle iç içedir. Sabır, zorluklara karşı durabilmemizi sağlarken, merhamet ve affedicilik de insan ilişkilerimizi güzelleştirir.

İyiliği Emretme ve Kötülükten Sakındırma: Topluma Karşı Sorumluluk 📣

• Bir Müslüman, iyiliği emretmek ve kötülükten sakındırmakla sorumludur. Bu, kötü davranışlara karşı duyarsız kalmamak, nazik bir şekilde uyarmak ve toplumu daha iyiye yönlendirmeye çalışmaktır.
• "Bana değmeyen yılan bin yaşasın." gibi düşünceler, bu sorumluluğa aykırıdır. Toplumsal sorunlara karşı duyarlı olmak, dinimizin ve ahlakımızın bir gereğidir.

Takva ve İnfak: Allah Bilinci ve Paylaşma ✨

• Takva: Allah'a karşı sorumluluk bilinciyle yaşamak, O'nun emirlerine uymak ve yasaklarından kaçınmaktır. Takva sahibi kişiler, Allah'ın rızasını kazanmak için hayır yapmaya önem verirler.
• İnfak: Allah rızası için maldan harcamak, ihtiyaç sahiplerine yardım etmektir. İnfak için zengin olmak gerekmez; bollukta da darlıkta da Allah için harcamak önemlidir.
• Takva sahibi kişiler, öfkelerini yutarlar, insanları affederler ve hem bollukta hem darlıkta Allah için harcarlar.

Temel Ahlaki Kavramlar: Ahlak, Tutum ve Değerler 📚

• Ahlak: İnsanlarda bulunan iyi ve kötü tüm özellikleri kapsamakla birlikte, daha çok güzel davranışlar için kullanılır. Bir kişinin karakterini ve davranış biçimlerini ifade eder.
• Tutum: Bir sorunu ele alış biçimi, bir kimsenin bir sorun karşısında tuttuğu yol, davranış şeklidir. Bir olaya veya duruma karşı gösterilen eğilimdir.
• Değer: Bir toplumda benimsenmiş ve yaşatılmakta olan her türlü duyuş, düşünüş, davranış, kural ve kıymettir. Toplumun ortak kabulüdür.

Bu ders notları, sınavda karşına çıkabilecek kavramları daha iyi anlamana yardımcı olacaktır. Unutma, bu ahlaki değerleri sadece bilmek değil, aynı zamanda hayatına uygulamak da çok önemlidir. Başarılar dilerim! 🚀