Zeynep'in yaptığı deneyde bağımlı değişken sürtünme kuvveti, bağımsız değişken ise zemin cinsidir. Bu, Zeynep'in sürtünme kuvvetini etkileyen zemin cinsini araştırdığı anlamına gelir.
Bir bilimsel deneyde, bağımsız değişken dışında kalan tüm diğer değişkenlerin sabit tutulması (kontrol edilmesi) gerekir. Sürtünme kuvvetini etkileyen başlıca faktörler:
- Zemin cinsi (Bağımsız değişken): Bu değiştirilmelidir.
- Cismin ağırlığı (Kontrol değişkeni): Sabit tutulmalıdır.
- Temas eden yüzeyin cinsi (Cisim özdeş olduğu için sabit): Sabit tutulmalıdır.
- Hareket şekli (kayma, yuvarlanma vb.) (Kontrol değişkeni): Sabit tutulmalıdır.
Şimdi verilen düzenekleri inceleyelim:
- Düzenek 1: Cam zemin, 1 adet cisim, kayma hareketi.
- Düzenek 2: Tahta zemin, 1 adet cisim, kayma hareketi.
- Düzenek 3: Cam zemin, 2 adet cisim (ağırlık artmış), kayma hareketi.
- Düzenek 4: Tahta zemin, 1 adet tekerlekli cisim (yuvarlanma hareketi), yuvarlanma hareketi.
Zeynep'in deneyinde zemin cinsi bağımsız değişken olduğuna göre, farklı zeminler kullanılmalı ve cismin ağırlığı ile hareket şekli aynı olmalıdır.
- A) 1 ve 2:
- Zemin cinsi: Cam (1) ve Tahta (2) → Değişken (Doğru)
- Cismin ağırlığı: 1 cisim (1) ve 1 cisim (2) → Sabit (Doğru)
- Hareket şekli: Kayma (1) ve Kayma (2) → Sabit (Doğru)
- B) 1 ve 3:
- Zemin cinsi: Cam (1) ve Cam (3) → Sabit
- Cismin ağırlığı: 1 cisim (1) ve 2 cisim (3) → Değişken (Yanlış)
- C) 2 ve 4:
- Zemin cinsi: Tahta (2) ve Tahta (4) → Sabit
- Cismin ağırlığı: 1 cisim (2) ve 1 cisim (4) → Sabit
- Hareket şekli: Kayma (2) ve Yuvarlanma (4) → Değişken (Yanlış)
- D) 1 ve 4:
- Zemin cinsi: Cam (1) ve Tahta (4) → Değişken
- Cismin ağırlığı: 1 cisim (1) ve 1 cisim (4) → Sabit
- Hareket şekli: Kayma (1) ve Yuvarlanma (4) → Değişken (Yanlış)
Sonuç olarak, Zeynep'in zemin cinsinin sürtünme kuvveti üzerindeki etkisini inceleyebilmesi için 1 ve 2 numaralı düzenekleri kullanması gerekmektedir.
Cevap A seçeneğidir.