Aşağıdaki cümlelerdeki anlatım bozukluklarını ve verilen açıklamaları inceleyelim:

• A) İlk şehrimize kar yağdığında hepimiz çok şaşırmıştık. (Sözcüğün yanlış yerde kullanımı)

  Cümlede "ilk" sözcüğü "şehrimize" kelimesini değil, "kar yağdığında" ifadesini nitelemesi gerekir. Doğrusu "Şehrimize ilk kar yağdığında..." olmalıdır. Bu, sözcüğün yanlış yerde kullanımına örnektir. Açıklama doğrudur.

• B) Bu parayla kitap değil bilgisayar bile zor alınır. (Mantık hatası)

  Cümlede mantık hatası vardır. Bir parayla bilgisayar zor alınıyorsa, daha ucuz olan kitabın alınması daha kolay olmalıdır. Cümledeki sıralama tersidir. Doğrusu "Bu parayla bilgisayar değil, kitap bile zor alınır." veya "Bu parayla kitap bile zor alınır, bilgisayar hiç alınmaz." şeklinde olmalıdır. Açıklama doğrudur.

• C) Bir zamanlar burada fakir ama çaresiz, yaşlı bir adam yaşıyordu. (Gereksiz sözcük kullanımı)

  "Fakir" (yoksul) ve "çaresiz" (yardıma muhtaç, güçsüz) kelimeleri eş anlamlı değildir ve birbirini kapsamaz. Fakir bir insan çaresiz olmayabilir, çaresiz bir insan da fakir olmayabilir. Dolayısıyla, bu iki kelimenin birlikte kullanılması gereksiz sözcük kullanımı olarak değerlendirilemez. Bu cümlenin anlatım bozukluğu nedeni "gereksiz sözcük kullanımı" değildir. (Belki "ama" bağlacının yanlış kullanımı düşünülebilir, zira "fakir" ve "çaresiz" arasında bir zıtlık yoktur.)

• D) Gözünü hep dört açtığı için çevreden gelen tehlikeleri göremiyor. (Yanlış deyim kullanımı)

  "Gözünü dört açmak" deyimi, çok dikkatli ve uyanık olmak anlamına gelir. Eğer bir kişi gözünü dört açıyorsa, tehlikeleri görmesi beklenir. Cümlede ise "göremiyor" denilerek deyimin anlamıyla çelişen bir durum ifade edilmiştir. Bu, deyimin yanlış kullanılmasıdır. Açıklama doğrudur.

Yukarıdaki analizlere göre, C seçeneğindeki cümlenin anlatım bozukluğu nedeni yanlış açıklanmıştır.

Cevap C seçeneğidir.