🎓 7. Sınıf Noktalama İşaretleri Test 7 - Ders Notu ve İpuçları
Bu ders notu, 7. sınıf noktalama işaretleri testindeki soruları temel alarak virgül, noktalı virgül, nokta, iki nokta, ünlem, soru işareti, tırnak işareti, eğik çizgi ve yay ayraç gibi temel noktalama işaretlerinin doğru ve etkili kullanımını kapsar. Öğrencilerin sıkça hata yaptığı noktalara dikkat çekilerek, sınav öncesi hızlı bir tekrar yapmaları hedeflenmiştir.
1. Virgül (,) 📝
- Eş Görevli Kelime ve Kelime Gruplarını Ayırma: Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime veya kelime gruplarının arasına konur.
Örnek: Pazardan elma, armut, muz aldık. 🍎🍐🍌 - Sıralı Cümleleri Ayırma: Birbirine anlamca bağlı, ama bağımsız yargılar bildiren cümlelerin arasına konur.
Örnek: Geldim, gördüm, yendim. - Uzun Cümlelerde Yüklemden Uzak Düşmüş Özneyi Belirtme: Cümle çok uzunsa ve özne yüklemden uzak kalmışsa, anlam karışıklığını önlemek için özneden sonra virgül kullanılır.
Örnek: Kitap okumayı çok seven, her fırsatta kütüphaneye giden Ayşe, bu sınavda da başarılı oldu. - Anlam Belirsizliğini Giderme: Bazı durumlarda kelimelerin birbiriyle karışmasını önlemek ve anlamı netleştirmek için kullanılır.
Örnek: Genç, doktora bir şeyler anlattı. (Burada "genç doktor" mu yoksa "genç" olan kişi mi doktora anlattı, virgül bunu netleştirir.) - Hitaplardan Sonra: Mektuplarda, konuşmalarda hitap sözlerinden sonra konur.
Örnek: Değerli Öğrencilerim, hepinize başarılar dilerim. 🧑🎓 - Alıntı Cümlelerden Sonra: Başka birinden aktarılan sözler tırnak içine alınmamışsa, alıntı cümlenin sonuna konur.
Örnek: Yarın geleceğim, dedi. - Ara Söz ve Ara Cümleleri Ayırma: Cümle içinde açıklayıcı bilgi veren ara sözlerin veya ara cümlelerin başına ve sonuna konur.
Örnek: Annem, hayatımın anlamı, en sevdiğim insandır. 💖 - ⚠️ Dikkat: Fiilimsi (zarf-fiil, sıfat-fiil, isim-fiil) gruplarından sonra genellikle virgül kullanılmaz.
Yanlış: Eve gelir gelmez, uyudu.
Doğru: Eve gelir gelmez uyudu. - ⚠️ Dikkat: "ve, veya, ya da, ile" gibi bağlaçlardan önce veya sonra virgül kullanılmaz.
2. Noktalı Virgül (;) 🧐
- Öğeleri Arasında Virgül Bulunan Sıralı Cümleleri Ayırma: Cümlelerin kendi içinde virgüllerle ayrılmış başka ögeleri varsa, bu cümleleri ayırmak için noktalı virgül kullanılır.
Örnek: At ölür, meydan kalır; yiğit ölür, şan kalır. 🐎⚔️ - Tür veya Takımları Ayırma: Kendi içinde virgüllerle ayrılmış farklı tür veya takımları birbirinden ayırmak için kullanılır.
Örnek: Erkek çocuklara Ali, Can, Emre; kız çocuklara Ayşe, Elif, Zeynep adları verildi. - Özneden Sonra: Cümle içinde eş görevli kelimeler virgülle ayrılmışsa, özneyi bu kelimelerden ayırmak için özneden sonra noktalı virgül konur.
Örnek: Türkiye; Ankara, İstanbul, İzmir gibi büyük şehirlere sahiptir. 🇹🇷 - ⚠️ Dikkat: Noktalı virgül, açıklama yapılacak cümlelerden önce kullanılmaz. Açıklama için iki nokta (:) kullanılır.
Yanlış: Size öğüdüm şudur; okuyun.
Doğru: Size öğüdüm şudur: Okuyun.
3. Nokta (.) 🛑
- Tamamlanmış Cümlelerin Sonu: Anlamca tamamlanmış cümlelerin sonuna konur.
Örnek: Bugün hava çok güzeldi. ☀️ - Sıra Sayılarını Belirtme: Sayılardan sonra gelerek sıra bildirmek için kullanılır.
Örnek: 7. sınıf öğrencisiyim. - Tarihlerin Yazılışı: Gün, ay ve yılı gösteren sayıları ayırmak için kullanılır.
Örnek: 29.10.1923 - Saat ve Dakika Arası: Saat ve dakika gösteren sayıları ayırmak için kullanılır.
Örnek: Ders 14.30'da başlayacak. ⏰ - Kısaltmalardan Sonra: Bazı kısaltmaların sonuna konur.
Örnek: Dr. (doktor), Mah. (mahalle). - Romen Rakamlarından Sonra: Romen rakamlarından sonra kullanılır.
Örnek: XVIII. yüzyıl. - ⚠️ Dikkat: Tamamlanmamış (eksiltili) cümlelerin sonuna nokta değil, üç nokta (...) konur.
Yanlış: Söyleyebilecek onca şey varken.
Doğru: Söyleyebilecek onca şey varken...
4. İki Nokta (:) 🗣️
- Açıklama veya Örnek Verilecek Cümlelerden Önce: Kendisinden sonra açıklama veya örnek verilecek cümlenin sonuna konur.
Örnek: Milli Edebiyat Dönemi'nin önemli yazarları şunlardır: Ömer Seyfettin, Ziya Gökalp, Mehmet Emin Yurdakul. - Karşılıklı Konuşmalarda Konuşan Kişiyi Belirtme: Tiyatro metinlerinde veya diyaloglarda konuşan kişiden sonra kullanılır.
Örnek: Öğretmen: Konuyu anladınız mı?
5. Üç Nokta (...) 💭
- Tamamlanmamış (Eksiltili) Cümlelerin Sonu: Anlamca tamamlanmamış cümlelerin sonuna konur.
Örnek: Ne kadar da güzel bir manzara... 🏞️ - Alıntılarda Atlanan Yerler: Alıntılarda başta, ortada veya sonda alınmayan kelime veya bölümlerin yerine konur.
Örnek: "...Ak akçe kara gün içindir." - Sözün Kesildiğini Gösterme: Sözün bir yerde kesildiğini, devamının okuyucunun hayal gücüne bırakıldığını göstermek için kullanılır.
Örnek: Bana öyle şeyler söyledi ki...
6. Soru İşareti (?) 🤔
- Soru Bildiren Cümlelerin Sonu: Soru anlamı taşıyan cümle veya sözlerin sonuna konur.
Örnek: Bu kitabı okudun mu? - Bilinmeyen, Şüpheyle Karşılanan Bilgiler: Bir bilginin kesin olmadığını, şüpheyle karşılandığını veya alay edildiğini belirtmek için yay ayraç içinde kullanılır.
Örnek: Nasrettin Hoca 1284 (?) yılında doğmuştur. - ⚠️ Dikkat: "mı, mi, mu, mü" soru eki kendinden önceki kelimeden ayrı yazılır ve kendinden sonra virgül gelmez.
Yanlış: Bahar geldi mi, yeşillenir şu dağlar?
Doğru: Bahar geldi mi yeşillenir şu dağlar?
7. Ünlem İşareti (!) 😲
- Duygu Bildiren Cümlelerin Sonu: Sevinç, korku, şaşırma, acı, coşku gibi duyguları anlatan cümlelerin sonuna konur.
Örnek: Yaşasın, tatil başlıyor! 🎉 - Hitap, Seslenme, Uyarı Sözlerinden Sonra: Seslenme ve hitap sözlerinden hemen sonra veya cümlenin sonunda kullanılabilir.
Örnek: Ey Türk gençliği!
Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz'dir, ileri! - Alay, Küçümseme, Şaşma Anlamı Katma: Bir sözün tam tersini kastetmek veya alay, küçümseme, şaşma gibi duyguları belirtmek için yay ayraç içinde kullanılır.
Örnek: Bu yaptığın da iş mi (!) ben daha iyisini yaparım. (Yani, "bu yaptığın iş değil!")
8. Tırnak İşareti (" ") 💬
- Doğrudan Aktarılan Sözler: Başka bir kimseden veya yazıdan olduğu gibi aktarılan sözler tırnak içine alınır.
Örnek: Atatürk "Hayatta en hakiki mürşit ilimdir." demiştir. - Eser Adları ve Bölüm Başlıkları: Cümle içinde özel olarak belirtilmek istenen eser adları veya bölüm başlıkları tırnak içine alınır.
Örnek: Yahya Kemal'in "Sessiz Gemi" şiirini çok severim. 🚢 - Vurgulanmak İstenen Sözler: Cümle içinde özel olarak vurgulanmak istenen sözler tırnak içine alınabilir.
Örnek: Öğretmenimiz "özveri" kelimesinin önemini anlattı. - 💡 İpucu: Tırnak içine alınan sözlerden sonra gelen noktalama işaretleri (nokta, soru işareti, ünlem vb.) tırnağın içinde kalır.
9. Eğik Çizgi (/) 🗓️
- Tarihlerde: Gün, ay ve yılı gösteren sayıları ayırmak için kullanılır.
Örnek: 05/01/2008 - Adreslerde: Apartman numarası ile daire numarası arasına, semt ile şehir arasına konur.
Örnek: Cumhuriyet Cad. No: 21/5 Kadıköy/İstanbul - Dizeler Yan Yana Yazıldığında: Şiir dizeleri yan yana yazıldığında her dizenin sonuna konur.
Örnek: Korkma! Sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak / Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak. - Genel Ağ (İnternet) Adreslerinde: İnternet adreslerinde kullanılır.
Örnek: http://meb.gov.tr - ⚠️ Dikkat: Sayfa aralıklarını belirtmek için eğik çizgi yerine kısa çizgi (-) kullanılır.
Yanlış: Kitabın 28 / 35 sayfaları.
Doğru: Kitabın 28-35 sayfaları.
10. Yay Ayraç ( ) ℹ️
- Ek Bilgiler: Cümledeki anlamı tamamlayan ve cümlenin dışında kalan ek bilgiler için kullanılır.
Örnek: Bu konuyu (noktalama işaretleri) çok iyi anlamalısın. - Alıntı Kaynağı: Alıntıların yapıldığı eser veya yazar adını göstermek için kullanılır.
Örnek: "Kitaplar aklın çocuklarıdır." (Jonathan Swift) - Sözlerin Söyleniş Biçimi: Tiyatro eserlerinde konuşanın hareketlerini, durumunu açıklamak için kullanılır.
Örnek: İhtiyar Adam (yavaşça yerinden kalkarak): Artık gitme vakti. - Alay, Küçümseme, Şaşma: Ünlem veya soru işaretini alay, küçümseme, şaşma anlamında kullanmak için içine alır.
Örnek: Çok zeki (!) olduğunu söylüyor.
💡 İpucu: Noktalama işaretleri, yazılı anlatımda anlamı netleştirmek, vurgu yapmak ve okumayı kolaylaştırmak için çok önemlidir. Her bir işaretin birden fazla görevi olabileceğini unutmayın. Bol bol örnek inceleyerek ve pratik yaparak bu kuralları pekiştirebilirsiniz. Başarılar! 🚀