🎓 7. Sınıf Noktalama İşaretleri Test 6 - Ders Notu ve İpuçları
Bu ders notu, 7. sınıf noktalama işaretleri testlerinde karşına çıkabilecek temel konuları ve sıkça yapılan hataları kapsar. Noktalama işaretlerinin doğru kullanımı, hem yazılarını daha anlaşılır hale getirir hem de sınavlarda sana puan kazandırır. Haydi, bilgileri tazeleyelim! 🚀
Bu test, özellikle virgül, nokta, noktalı virgül, iki nokta, üç nokta, soru işareti, ünlem işareti, tırnak işareti, kesme işareti ve kısa çizgi gibi önemli noktalama işaretlerinin kullanım alanlarını ve dikkat edilmesi gereken noktalarını ele almaktadır.
Virgül (,) 📝
- Eş görevli kelime ve kelime gruplarını ayırmak için kullanılır.
Örnek: Pazardan elma, armut, muz aldık. - Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için kullanılır.
Örnek: Kapıyı açtı, içeri girdi, bize gülümsedi. - Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş özneyi belirtmek için kullanılır.
Örnek: Ahmet, dün akşamki maçta attığı golle takımına galibiyeti getirdi. - Cümle içindeki ara sözleri veya ara cümleleri ayırmak için kullanılır.
Örnek: Teyzem, en sevdiğim akrabam, yarın bize gelecek. - Hitaplardan sonra kullanılır.
Örnek: Sevgili Arkadaşım, - Sayıların ondalık kısımlarını ayırmak için kullanılır.
Örnek: 3,14 (pi sayısı) - ⚠️ Dikkat: Şart eki (-sa/-se) bulunan cümlelerde şart ekinden sonra virgül kullanılmaz.
Yanlış: Gelirse, haber veririm.
Doğru: Gelirse haber veririm. - ⚠️ Dikkat: Tek bir zarf-fiil eki (-ip, -erek, -meden vb.) bulunan sözcüklerden sonra virgül konmaz.
Yanlış: Koşarak, yanımıza geldi.
Doğru: Koşarak yanımıza geldi. (Ancak birden fazla zarf-fiil varsa aralarına konabilir.)
Nokta (.) 🛑
- Tamamlanmış cümlelerin sonuna konur.
Örnek: Kitabı okudu. - Bazı kısaltmaların sonuna konur.
Örnek: Dr. (doktor), Mah. (mahalle) - Sayıları sıralamada kullanılır.
Örnek: 1., 2., 3. - Tarihlerde gün, ay ve yıl arasına konur.
Örnek: 29.10.1923 - Saat ve dakika arasına konur.
Örnek: Ders 09.00'da başlıyor. - Dört ve dörtten çok rakamlı sayılarda binlik grupları ayırmak için kullanılır.
Örnek: 1.250.000
Noktalı Virgül (;) 🧐
- Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için kullanılır.
Örnek: Erkek çocuklara Ali, Can, Emre; kız çocuklara Ayşe, Elif, Zeynep adları verilir. - Öğeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için kullanılır.
Örnek: At ölür, meydan kalır; yiğit ölür, şan kalır. - İkiden fazla eş değer öge arasında virgül bulunan cümlelerde özneden sonra noktalı virgül konabilir.
Örnek: Yeni nesil, okumayı seven, bilgiye aç; araştırmayı seven, sorgulayan bireylerden oluşuyor. - 💡 İpucu: Noktalı virgül, virgülün yetersiz kaldığı durumlarda, karışıklığı önlemek için devreye girer.
İki Nokta (:) 🗣️
- Kendisiyle ilgili örnek verilecek cümlelerin sonuna konur.
Örnek: Milli Edebiyat Dönemi'nin önemli sanatçıları şunlardır: Ömer Seyfettin, Ziya Gökalp, Mehmet Emin Yurdakul. - Kendisiyle ilgili açıklama yapılacak cümlelerin sonuna konur.
Örnek: Başarı sırrım şudur: Çok çalışmak ve asla pes etmemek. - Karşılıklı konuşmalarda konuşan kişiyi belirtmek için kullanılır.
Örnek: Öğretmen: Bugün konumuz noktalama işaretleri. - Genel ağ adreslerinde ve matematik işlemlerinde kullanılır.
Örnek: http://www.tdk.gov.tr, 50:5=10 - ⚠️ Dikkat: İki noktadan sonra özel ad değilse küçük harfle başlanır.
Örnek: İki şey önemlidir: Sağlık ve huzur.
Üç Nokta (...) 🤫
- Tamamlanmamış cümlelerin sonuna konur.
Örnek: Ne kadar da güzel bir hava... - Örneklerin devam ettiğini göstermek için kullanılır.
Örnek: Pazardan birçok şey aldım: domates, salatalık, biber... - Alıntılarda atlanan yerleri belirtmek için kullanılır.
Örnek: "Bir zamanlar... çok uzak bir diyarda..." - Söylenmek istenmeyen kelimelerin yerine konur.
Örnek: O kadar kaba davrandı ki, ona aptal bir ... demek istedim. - Ünlem ve seslenmelerde anlamı pekiştirmek için kullanılabilir.
Örnek: Heyyy... buraya gel! - ⚠️ Dikkat: Cümle zaten bitmişse ve örnekler verilmişse üç nokta yerine nokta kullanılır. Eğer örnekler sınırlıysa ve bittiyse üç nokta kullanılmaz.
Yanlış: Sevdiğim iki meyve var: elma, armut...
Doğru: Sevdiğim iki meyve var: elma, armut.
Soru İşareti (?) 🤔
- Soru anlamı taşıyan cümle veya sözlerin sonuna konur.
Örnek: Nereye gidiyorsun? - Soru eki veya sözü içermeyen soru cümlelerinin sonuna konur.
Örnek: Adınız? - Bilinmeyen, kesin olmayan yer, tarih vb. durumlar için parantez içinde kullanılır.
Örnek: Yunus Emre (1238?-1320) - ⚠️ Dikkat: Dolaylı soru cümlelerinde (başkası tarafından sorulan soruların aktarılması) soru işareti kullanılmaz, nokta konur.
Yanlış: Yanımızda ne getirdiğimizi sordu?
Doğru: Yanımızda ne getirdiğimizi sordu.
Ünlem İşareti (!) 😲
- Sevinç, kıvanç, acı, korku, şaşma gibi duyguları anlatan cümlelerin sonuna konur.
Örnek: Yaşasın, sınavı kazandım! - Seslenme, hitap ve uyarı sözlerinden sonra konur.
Örnek: Ey Türk gençliği! - Alay, kinaye veya küçümseme anlamı kazandırılmak istenen sözden hemen sonra parantez içinde kullanılır.
Örnek: O kadar akıllı (!) ki her şeyi yanlış yapıyor. - 💡 İpucu: Ünlem işareti, seslenme ve hitap sözlerinden hemen sonra konulabileceği gibi cümlenin sonuna da konabilir.
Örnek: Arkadaş! Buraya gel. Veya Arkadaş, buraya gel!
Tırnak İşareti (“ ”) 💬
- Başka bir kimseden veya yazıdan olduğu gibi aktarılan sözleri belirtmek için kullanılır.
Örnek: Öğretmenimiz "Çok çalışın, başarı sizinle olsun!" dedi. - Özel olarak vurgulanmak istenen sözleri belirtmek için kullanılır.
Örnek: Bu metinde "sevgi" kavramı üzerinde durulmuştur. - Cümle içinde eser adlarını ve bölüm başlıklarını belirtmek için kullanılır.
Örnek: Necip Fazıl Kısakürek'in "Çile" şiirini okuduk. - ⚠️ Dikkat: Tırnak içine alınan sözden sonra gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
Örnek: "Yaban" romanını okudum. (Yanlış: "Yaban"ı romanını okudum.)
Kesme İşareti (') ✂️
- Özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme eklerini ayırmak için kullanılır.
Örnek: Türkiye'nin başkenti Ankara'dır. - Kişi adlarından sonra gelen unvan ve saygı sözlerine getirilen ekleri ayırmak için kullanılır.
Örnek: Ayşe Hanım'a, Ahmet Bey'in. - Belli bir tarih bildiren gün, ay, yıl adlarına gelen ekleri ayırmak için kullanılır.
Örnek: 29 Ekim 1923'te Cumhuriyet ilan edildi. - Kısaltmalara getirilen ekleri ayırmak için kullanılır.
Örnek: TDK'nin, TBMM'ye. - Sayılara getirilen ekleri ayırmak için kullanılır.
Örnek: 1990'lı yıllar, 5'inci sınıf. - Bir harf veya ekten sonra gelen ekleri ayırmak için kullanılır.
Örnek: A'dan Z'ye, -lik'le başlayan kelimeler. - ⚠️ Dikkat: Özel adlara getirilen yapım ekleri (Türkçe, Ankaralı), çokluk ekleri (-ler, -lar) ve bunlardan sonra gelen diğer ekler kesmeyle ayrılmaz.
Yanlış: Türk'çe, Ahmet'ler.
Doğru: Türkçe, Ahmetler. - ⚠️ Dikkat: Kurum, kuruluş, kurul ve iş yeri adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz.
Yanlış: Türk Dil Kurumu'nda.
Doğru: Türk Dil Kurumunda.
Kısa Çizgi (-) 📏
- Satıra sığmayan kelimeleri bölmek için kullanılır.
Örnek: Bilgisayarın ekranı çok par-lak. - Kelimelerin köklerini, gövdelerini ve eklerini ayırmak için kullanılır.
Örnek: gör-mek, ev-li. - Heceleri göstermek için kullanılır.
Örnek: a-ra-ba. - Matematikte çıkarma işlemi olarak kullanılır.
Örnek: 10 - 5 = 5. - Sözcükler veya sayılar arasında "-den -e", "ve", "ile", "ila" anlamlarını vermek için kullanılır.
Örnek: Türkçe-Fransızca Sözlük, 1990-1994 yılları arasında. - ⚠️ Dikkat: Cümle içinde sayı adlarının yinelenmesinde araya kısa çizgi konmaz.
Yanlış: Üç-beş kişi geldi.
Doğru: Üç beş kişi geldi.
Bu ders notu, noktalama işaretleri konusunda bilmen gereken temel kuralları ve önemli istisnaları özetlemektedir. Bol bol pratik yaparak ve örnek cümleler inceleyerek bu kuralları pekiştirebilirsin. Unutma, doğru noktalama işaretleri kullanmak, yazılı anlatımının gücünü artırır! 💪