🎓 7. Sınıf Noktalama İşaretleri Test 5 - Ders Notu ve İpuçları

Sevgili 7. sınıf öğrencileri, bu ders notu, noktalama işaretleri konusundaki bilginizi pekiştirmek ve sınavlara daha iyi hazırlanmak için tasarlandı. Bu test, özellikle nokta, virgül, noktalı virgül, iki nokta, üç nokta, soru işareti, ünlem işareti, kesme işareti, yay ayraç (parantez) ve eğik çizgi gibi temel noktalama işaretlerinin doğru kullanım alanlarını ve sık yapılan hataları kapsıyor. Hazırladığımız bu notlarla, noktalama işaretlerinin dilimizdeki önemini ve doğru kullanımını kolayca kavrayacaksınız. Başlayalım! 🚀

1. Nokta (.)

• Tamamlanmış cümlelerin sonuna konur.
  💡 Örnek: Bugün hava çok güzeldi.
• Bazı kısaltmaların sonuna konur.
  💡 Örnek: Dr. (doktor), Cad. (cadde)
• Sıra sayılarını belirtmek için sayıdan sonra konur.
  💡 Örnek: 7. sınıf, II. Mehmet
• Tarihlerin yazılışında gün, ay ve yılı gösteren sayıları birbirinden ayırmak için kullanılır.
  💡 Örnek: 29.10.1923
• Saat ve dakika gösteren sayıları ayırmak için kullanılır.
  💡 Örnek: Tren 09.15'te kalkacak.

2. Virgül (,)

• Eş görevli kelimeleri veya kelime gruplarını ayırmak için kullanılır.
  💡 Örnek: Pazardan elma, armut, muz aldık.
• Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için kullanılır.
  💡 Örnek: Geldi, gördü, fethetti.
• Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş özneyi belirtmek için kullanılır.
  💡 Örnek: Ahmet, dün akşam geç saatlere kadar ders çalıştığı için bugün çok yorgundu.
• Cümle içinde ara sözleri veya ara cümleleri ayırmak için kullanılır.
  💡 Örnek: Annem, hayatımın anlamı, en sevdiğim insandır.
• Hitap sözlerinden sonra kullanılır.
  💡 Örnek: Sevgili Arkadaşım,
• Onay, ret bildiren kelimelerden sonra kullanılır.
  💡 Örnek: Evet, ben de öyle düşünüyorum.
• Tırnak içinde olmayan alıntı cümlelerden sonra kullanılır.
  💡 Örnek: Yarın geleceğim, dedi.
• ⚠️ Dikkat: Cümle içinde "ve, veya, ya da, yahut, ister... ister, hem... hem, ne... ne" gibi bağlaçlardan önce veya sonra virgül kullanılmaz.

3. Noktalı Virgül (;)

• Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için kullanılır.
  💡 Örnek: Erkek çocuklarına Ali, Can, Efe; kız çocuklarına Ayşe, Elif, Zeynep adları verilir.
• Ögeleri virgülle ayrılmış sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için kullanılır.
  💡 Örnek: At ölür, meydan kalır; yiğit ölür, şan kalır.
• İkiden fazla eşdeğer ögesi bulunan cümlelerde özneden sonra kullanılır.
  💡 Örnek: Yeni nesil, okumayı, araştırmayı, öğrenmeyi çok seviyor.

4. İki Nokta (:)

• Kendisiyle ilgili örnek verilecek cümlenin sonuna konur.
  💡 Örnek: Milli Edebiyat Dönemi'nin önemli sanatçıları şunlardır: Ömer Seyfettin, Ziya Gökalp, Mehmet Emin Yurdakul.
• Kendisiyle ilgili açıklama verilecek cümlenin sonuna konur.
  💡 Örnek: Bu kararın iki nedeni vardı: Birincisi ekonomik, ikincisi sosyal.
• Karşılıklı konuşmalarda konuşan kişinin adından sonra konur.
  💡 Örnek: Bilge Kağan: Türklerim, işitin!
• Edebî eserlerde konuşma bölümünden önce konur.
• ⚠️ Dikkat: İki noktadan sonra cümle niteliğinde bir açıklama veya örnek geliyorsa büyük harfle başlanır. Eğer sadece kelime veya kelime grupları sıralanıyorsa küçük harfle başlanır.

5. Üç Nokta (...)

• Tamamlanmamış cümlelerin sonuna konur.
  💡 Örnek: Ne kadar da güzel bir manzara...
• Kaba sayıldığı için veya başka bir nedenle söylenmek istenmeyen kelimelerin yerine konur.
  💡 Örnek: Araba bozuldu, yolda kaldık. Şoför (...) küfretti.
• Alıntılarda atlanan yerleri belirtmek için kullanılır.
  💡 Örnek: "...birçok şey değişti..."
• Sözün bir yerde kesilerek geri kalanının okuyucunun hayal gücüne bırakıldığını göstermek için kullanılır.
  💡 Örnek: Bana öyle baktı ki...
• Ünlem ve soru işaretinden sonra üç nokta yerine iki nokta konur.
  💡 Örnek: Nasıl yani?!.. Nereye gidiyorsun?..
• ⚠️ Dikkat: Doğruluğu şüpheli, kesin olduğuna inanılmayan sözlerin veya bilgilerin yanına üç nokta konmaz. Bu tür durumlar için soru işareti (?) kullanılır.

6. Soru İşareti (?)

• Soru bildiren cümle veya sözlerin sonuna konur.
  💡 Örnek: Okula gidecek misin?
• Bilinmeyen, kesin olmayan veya şüpheyle karşılanan yer, tarih vb. durumlar için yay ayraç içinde kullanılır.
  💡 Örnek: Yunus Emre (1240? - 1320)
• 💡 İpucu: Soru eki veya kelimesi olmasa bile cümledeki anlam soru ise soru işareti kullanılır.
  Örnek: Gümrükteki memur başını kaldırdı: Adınız?

7. Ünlem İşareti (!)

• Sevinç, kıvanç, acı, korku, şaşma gibi duyguları anlatan cümle veya ibarelerin sonuna konur.
  💡 Örnek: Eyvah, anahtarımı unuttum! Ne kadar da güzel bir gün!
• Seslenme, hitap ve uyarı sözlerinden sonra konur.
  💡 Örnek: Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz'dir, ileri!
• Alay, küçümseme anlamı katmak için yay ayraç içinde kullanılır.
  💡 Örnek: Çok zeki (!) olduğunu söylüyordu.
• 💡 İpucu: Ünlem işareti, seslenme ve hitap sözlerinden hemen sonra konulabileceği gibi cümlenin sonuna da konabilir. Ancak ilk durumda kelimeden sonra ünlem konursa cümle büyük harfle başlar, ikinci durumda küçük harfle devam eder.
  Örnek: Arkadaş! Buraya gel. / Arkadaş, buraya gel!

8. Kesme İşareti (')

• Özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme eklerini ayırmak için kullanılır.
  💡 Örnek: Türkiye'nin başkenti Ankara'dır.
• Kısaltmalara getirilen ekleri ayırmak için kullanılır.
  💡 Örnek: TBMM'nin, TDK'nin
• Sayılarla getirilen ekleri ayırmak için kullanılır.
  💡 Örnek: 1923'te, 8'inci
• Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adlarına gelen ekleri ayırmak için kullanılır.
  💡 Örnek: 29 Ekim 1923'te Cumhuriyet ilan edildi.
• Bir ek veya harften sonra gelen ekleri ayırmak için kullanılır.
  💡 Örnek: a'dan z'ye, Türkçemizin -ler'li kelimeleri
• Şiirde seslerin düşürüldüğünü göstermek için kullanılır.
  💡 Örnek: Bir ok attım karlı dağın ardına / Düştü m'ola bir ala gözlü yâre. (m'ola = mı ola)
• Yer bildiren özel isimlerde kısaltmalı söyleyiş söz konusu olduğu zaman ekten önce kesme işareti kullanılır.
  💡 Örnek: Boğaz'dan (Boğaz Köprüsü'nden), Hisar'dan (Rumeli Hisarı'ndan)
• ⚠️ Dikkat: Kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
  Örnek: Türk Dil Kurumuna, Milli Eğitim Bakanlığına
• ⚠️ Dikkat: Özel adlara getirilen yapım ekleri, çokluk eki (-ler) ve bunlardan sonra gelen diğer ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
  Örnek: Türklük, Türkçe, Ahmetler, Avrupalılaşmak

9. Yay Ayraç (Parantez) ()

• Cümledeki anlamı tamamlayan ve cümlenin dışında kalan ek bilgiler için kullanılır.
  💡 Örnek: Anadolu kentlerini (köylerini de) gezdim.
• Bir sözcüğün eş anlamlısını veya farklı yazılışını belirtmek için kullanılır.
  💡 Örnek: Fiil (eylem), Detroit (Dıtroyt)
• Alıntıların aktarıldığı eseri, yazarı veya künye bilgilerini göstermek için kullanılır.
• Tiyatro eserlerinde konuşanın hareketlerini, durumunu açıklamak için kullanılır.
• Sıralamalarda harf veya sayıların önüne konur.
  💡 Örnek: a) b) c) veya 1) 2) 3)

10. Eğik Çizgi (/)

• Dizeler yan yana yazıldığında aralarına konur.
  💡 Örnek: Korkma! Sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak / Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak.
• Adres yazarken apartman numarası ile daire numarası arasına, semt ile şehir arasına konur.
  💡 Örnek: Altay Sok. No: 21/6 Çankaya/Ankara
• Tarihlerin yazılışında gün, ay ve yılı gösteren sayıları birbirinden ayırmak için kullanılır.
  💡 Örnek: 20/05/2024
• Dil bilgisinde eklerin farklı biçimlerini göstermek için kullanılır.
  💡 Örnek: -a /-e, -an /-en
• Genel ağ adreslerinde kullanılır.
  💡 Örnek: https://www.tdk.gov.tr

Bu ders notu, 7. sınıf noktalama işaretleri konularını kapsamlı bir şekilde özetlemektedir. Her bir noktalama işaretinin temel kullanım alanlarını ve dikkat etmeniz gereken kritik noktaları içerir. Bol bol örnek çözerek ve bu notları tekrar ederek konuyu pekiştirebilirsiniz. Başarılar dilerim! 🌟