Sorunun Çözümü
Verilen soruda, iki noktanın (:) hangi cümlede doğru kullanılması gerektiğini bulmamız istenmektedir. İki noktanın temel kullanım alanlarını gözden geçirelim:
- Kendisiyle ilgili örnek verilecek cümlenin sonuna konur.
- Kendisiyle ilgili açıklama yapılacak cümlenin sonuna konur.
- Edebî eserlerde konuşma bölümünden önceki ifadenin sonuna konur.
- Genel ağ adreslerinde kullanılır.
- Matematikte bölme işareti olarak kullanılır.
- Saat ve dakika gösteren sayıları ayırmada (eski kullanım, artık nokta tercih ediliyor ama bazı durumlarda hala görülebilir).
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Tragedya türünün en önemli ismi ( ) Sophokles'tir.
Bu cümlede özne ile yüklem arasına iki nokta konmaz. Burada herhangi bir noktalama işaretine gerek yoktur veya virgül (,) kullanılabilir (ancak bu durumda da iki nokta yanlış olur). - B) Fenelon ( ) “Telemak” adlı romanıyla tanınan Fransız yazardı.
Yine özne ile yüklem arasına iki nokta konmaz. Burada da noktalama işaretine gerek yoktur veya virgül (,) kullanılabilir. - C) “Kral Oidipus” Sophokles’in ( ) “İlahi Komedya” Dante’nin eseridir.
Bu cümlede iki farklı yargı veya eş görevli cümleler sıralanmıştır. Bu tür durumlarda noktalı virgül (;) kullanılması daha uygun olurdu. İki nokta, bir açıklama veya örnek listesi öncesinde kullanılır, iki ayrı yargıyı ayırmak için değil. - D) Realizmin vazgeçilmez temel ilkesi şudur ( ) gerçeklik.
Bu cümlede "şudur" kelimesi, kendisinden sonra bir açıklama veya tanım geleceğini işaret etmektedir. "Gerçeklik" kelimesi, realizmin temel ilkesini açıklamaktadır. Türk Dil Kurumu'nun noktalama işaretleri kurallarına göre, kendisiyle ilgili açıklama verilecek cümlenin sonuna iki nokta (:) konur. Bu kullanım, iki noktanın en yaygın ve doğru kullanımlarından biridir.
Bu nedenle, D seçeneğindeki boşluğa iki nokta getirilmesi dil bilgisi kurallarına uygun ve anlam bütünlüğünü sağlayan tek seçenektir.
Cevap D seçeneğidir.