🎓 7. Sınıf Yazım Kuralları Test 8 - Ders Notu ve İpuçları

Sevgili öğrenciler, bu ders notu, "7. Sınıf Yazım Kuralları Test 8" testinde karşılaştığınız ve günlük hayatta sıkça hata yapılan yazım kurallarını kapsamlı bir şekilde ele almaktadır. Bu notu dikkatlice okuyarak yazım kuralları bilginizi pekiştirebilir, sınavlarda ve yazılarınızda daha başarılı olabilirsiniz. Test, özellikle büyük harflerin kullanımı, bağlaç ve eklerin yazımı, birleşik kelimelerin doğru yazılışı ve sıkça karıştırılan kelimeler üzerine odaklanmıştır. Hadi başlayalım! 🚀

Büyük Harflerin Kullanımı

• Cümleler Büyük Harfle Başlar: Her cümlenin ilk kelimesi büyük harfle başlar.
• Özel Adlar: Kişi adları, soyadları, takma adlar, unvanlar, millet, dil, din, mezhep adları büyük harfle başlar.
  💡 İpucu: Mehmet Bey, Türk, Türkçe, Müslüman, Hristiyan, Profesör Doktor Ayşe Hanım.
• Yer Adları: Kıta, bölge, il, ilçe, köy, semt, mahalle, cadde, sokak adları büyük harfle başlar.
  ⚠️ Dikkat: Bu adlara bağlı olarak kullanılan "il, ilçe, köy, semt" gibi kelimeler özel ada dahil değilse küçük harfle başlar.
  Örnek: Adıyaman ili, Kahta ilçesi, Şehzadebaşı semti. (Ancak "Ankara Kalesi", "Nemrut Dağı" gibi özel adın parçası olanlar büyük harfle başlar.)
• Kurum, Kuruluş ve Eser Adları: Kurum, kuruluş, dernek, iş yeri adları ile kitap, dergi, gazete, roman, şiir gibi eser adlarının her kelimesi büyük harfle başlar.
  Örnek: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, Türk Dil Kurumu (TDK), Huzur Romanı.
• Tarihler: Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar.
  Örnek: 23 Haziran 1901, 15 Temmuz 2015. (Ancak "Haziran ayında" derken "haziran" küçük yazılır.)
• Gezegen ve Yıldız Adları: Coğrafya ve gök bilimi terimi olarak kullanıldığında büyük harfle başlar.
  ⚠️ Dikkat: Dünya, güneş, ay kelimeleri gezegen anlamı dışında kullanıldığında küçük harfle başlar.
  Örnek: Dünya'nın yörüngesi, güneşin doğuşu (genel anlamda).
• Milli Park, Vadi, Dağ, Göl vb. Adları: Özel ada dahil olan dağ, deniz, ova, göl, vadi, milli park gibi kelimeler büyük harfle başlar.
  Örnek: Nemrut Dağı, Altındere Vadisi, Sümela Manastırı.

Özel Adlara Gelen Eklerin Yazımı

• Özel adlara gelen çekim ekleri (hâl ekleri, iyelik ekleri vb.) kesme işaretiyle ayrılır.
  Örnek: Ahmet Hamdi Tanpınar'ın, UNESCO'nun, Murat'a.
• Özel adlara gelen yapım ekleri ve çokluk eki (-ler, -lar) kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu eklerden sonra gelen diğer ekler de ayrılmaz.
  Örnek: Türklük, Ankaralı, İngilizceyi.

"De/Da" Bağlacı ve "-de/-da" Hâli Eki

• Bağlaç Olan "de/da": Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmuyorsa bağlaçtır ve her zaman ayrı yazılır. Ünsüz benzeşmesine uğramaz (te/ta şekli yoktur).
  Örnek: Yusuf da bizimle gelecek mi? (Yusuf bizimle gelecek mi? - Anlam bozulmadı.)
• Bulunma Hâli Eki "-de/-da": Cümleden çıkarıldığında anlam bozuluyorsa ektir ve kelimeye bitişik yazılır. Ünsüz benzeşmesine uğrayarak "-te/-ta" şeklini alabilir.
  Örnek: Çantası Ahmet'te kalmıştı. (Çantası Ahmet kalmıştı. - Anlam bozuldu.)
• 💡 İpucu: "de/da"yı cümleden çıkarıp okumayı dene. Anlamlıysa ayrı, anlamsızsa bitişik yazılır.

"Ki" Bağlacı ve "-ki" Eki

• Bağlaç Olan "ki": Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmuyorsa bağlaçtır ve her zaman ayrı yazılır.
  Örnek: Eve gelmiş ki hemen bizi aradı. (Eve gelmiş hemen bizi aradı. - Anlam bozulmadı.)
• Sıfat Yapan "-ki" ve Zamir Olan "-ki": Kelimeye bitişik yazılır. Sıfat yapan "-ki", kendinden önceki kelimeyi niteleyerek bir sıfat grubu oluşturur. Zamir olan "-ki" ise bir ismin yerini tutar.
  Örnek: Akşamki yemek (hangi yemek? akşamki), Masadaki kalem (hangi kalem? masadaki). Benimki daha güzel. (benim olan şey).
• 💡 İpucu: "ki" ekini veya bağlacını alan kelimeye "-ler/-lar" eki getir. Anlamlı oluyorsa bitişik (ek), anlamsız oluyorsa ayrı (bağlaç) yazılır.
  Örnek: Akşamkiler (anlamlı) -> akşamki bitişik. Gelmişkiler (anlamsız) -> gelmiş ki ayrı.

"Mi" Soru Eki

• Soru eki "mi" her zaman kendinden önceki kelimeden ayrı yazılır.
• Kendinden sonra gelen ekler "mi"ye bitişik yazılır.
  Örnek: Gelecek mi? Geliyor muydu? Ağaç mıydı?

Birleşik Kelimelerin Yazımı

• Bitişik Yazılan Birleşik Kelimeler:
  • Ses düşmesi, ses türemesi veya anlam kayması yoluyla oluşanlar.
    Örnek: kaynana (kayın ana), kahvaltı (kahve altı), birçok, birkaç, hiçbir, gitgide.
  • Belirsizlik sıfatı ve zamiri olarak kullanılanlar.
    Örnek: birçok, birkaç, herhangi, birtakım, her şey (ayrı yazılır!).
  • Kurallı birleşik fiiller (yeterlik, tezlik, yaklaşma, sürerlik).
    Örnek: düşeyazmak, gidebilmek, süregelmek.
• Ayrı Yazılan Birleşik Kelimeler:
  • Yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerde ses düşmesi veya türemesi yoksa ayrı yazılır.
    Örnek: arz etmek, seyir etmek (seyretmek - ses düşmesi var, bitişik), fark etmek.
  • İkilemeler her zaman ayrı yazılır.
    Örnek: göz göze, tek tük, yavaş yavaş.
  • Yer adlarında kullanılan "alt, üst, ana, ön, art, arka, iç, dış, orta, büyük, küçük, sağ, sol, yeni, eski, dar, geniş, uzun, kısa, az, çok" kelimeleriyle kurulan birleşik kelimeler ayrı yazılır.
    Örnek: yanı sıra, havuz başında.
  • "Her" kelimesiyle kurulan birleşik kelimeler genellikle ayrı yazılır.
    Örnek: her şey, her zaman. (İstisna: herhangi)
  • "Pek" kelimesiyle kurulanlar genellikle ayrı yazılır.
    Örnek: pek çok.

Sayıların Yazımı

• Metin içinde sayılar genellikle yazıyla yazılır.
  Örnek: iki bin yıl, üç yüz metre.
• Büyük sayılar rakamla yazılabilir.
• Saat, para, ölçü, istatistik gibi verilerde rakam kullanılır.

Kısaltmaların Yazımı ve Eklere Gelen Ekler

• Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır.
  Örnek: TÜBİTAK'a (TÜBİTAK-ka), TBMM'de (TBMM-me), TDK'nin (TDK-ke), MEB'in (MEB-be).
• 💡 İpucu: "K" harfi Türkçede "ke" diye okunur, "ka" diye değil. Bu yüzden "TDK'nin" doğru, "TDK'nın" yanlıştır.

Sık Karıştırılan Kelimelerin Doğru Yazımı

• Orijinal (orjinal değil)
• Sürpriz (süpriz değil)
• Eşofman (eşortman değil)
• Doküman (dokuman değil)
• Unvan (ünvan değil)
• Profesör (profosör değil)
• Espri (espiri değil)
• Egzoz (egzos değil)
• Kibrit (kirbit değil)
• Tıraş (traş değil)
• Yalnız (yanlız değil)
• Yanlış (yalnış değil)
• Ekşi (eşki değil)
• Ya da (her zaman ayrı yazılır)

Tarihlerin Yazımı

• Tarihlerde gün, ay ve yıl arasına nokta, eğik çizgi veya ay adı yazıyla yazıldığında boşluk konur.
  Örnek: 15.07.2015, 15/07/2015, 15 Temmuz 2015.
• Ay adının Romen rakamıyla yazıldığı durumlarda da nokta kullanılır.
  Örnek: 15.VII.2015.
• Ay adının yazıyla yazıldığı durumlarda ay adından sonra nokta konmaz.
  ⚠️ Dikkat: "15.Temmuz.2015" yanlış bir kullanımdır.

Bu ders notu, yazım kurallarının temel taşlarını oluşturmaktadır. Bol bol okuma yaparak, yazılı metinlere dikkat ederek ve pratik yaparak bu kuralları kalıcı hale getirebilirsiniz. Unutmayın, doğru yazım, kendinizi doğru ifade etmenin ilk adımıdır! Başarılar! ✨