Sorunun Çözümü
Bu soruda, "-ki" ekinin doğru yazımını bulmamız istenmektedir. Türkçede üç farklı "-ki" vardır ve yazım kuralları farklıdır:
- Bağlaç olan "-ki": Her zaman ayrı yazılır ve iki cümleyi veya kelime grubunu birbirine bağlar. Genellikle kendisinden önceki kelimeye vurgu yapar veya sebep-sonuç ilişkisi kurar. (Örnek: "Geldi ki gitti.", "Biliyorum ki sen haklısın.")
- İlgi zamiri olan "-ki": Her zaman bitişik yazılır ve bir ismin yerini tutar. Genellikle "-nın/-nin" ekinden sonra gelir. (Örnek: "Benim kalemim kayboldu, seninki nerede?")
- Sıfat yapan "-ki": Her zaman bitişik yazılır ve bir isme gelerek onu sıfat yapar. Yer veya zaman bildiren kelimelere gelerek o yerdeki veya zamandaki varlığı belirtir. (Örnek: "Evdeki hesap", "Dünkü maç", "Akşamki yemek")
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Akşam ki yemek için hazırlıklar daha bitmedi.
- Buradaki "-ki", "akşam" kelimesine gelerek "yemek" kelimesini niteleyen bir sıfat türetmiştir ("akşamki yemek"). Bu, sıfat yapan "-ki"dir ve her zaman bitişik yazılması gerekir. Ancak cümlede ayrı yazılmıştır ("Akşam ki"). Bu nedenle yanlış yazım buradadır.
- B) Eve gelmiş ki hemen bizi aradı.
- Buradaki "-ki", bağlaçtır ve "eve gelme" ile "araması" arasındaki sebep-sonuç ilişkisini kurar. Bağlaç olan "-ki" ayrı yazılır ve cümlede doğru yazılmıştır.
- C) Okula gitmiş ki kardeşinin durumunu öğrenmiş.
- Buradaki "-ki" de bağlaçtır ve "okula gitme" ile "durumu öğrenme" arasındaki ilişkiyi kurar. Bağlaç olan "-ki" ayrı yazılır ve cümlede doğru yazılmıştır.
- D) Sen ki benim en yakın arkadaşımdın.
- Buradaki "-ki" de bağlaçtır ve "sen" kelimesine vurgu yapar. Bağlaç olan "-ki" ayrı yazılır ve cümlede doğru yazılmıştır.
Yukarıdaki açıklamalara göre, A seçeneğindeki "Akşam ki" ifadesinde sıfat yapan "-ki" bitişik yazılması gerekirken ayrı yazılmıştır. Doğrusu "Akşamki" olmalıdır.
Cevap A seçeneğidir.