🎓 7. Sınıf Yazım Kuralları Test 4 - Ders Notu ve İpuçları

Bu ders notu, 7. sınıf yazım kuralları testlerinde sıkça karşılaşılan konuları kapsar. Özellikle bağlaçların ve eklerin yazımı, büyük harf kullanımı, birleşik kelimelerin yazımı, kısaltmalar ve sayıların yazımı gibi temel başlıklar üzerinde durulmuştur. Sınav öncesi son tekrarınızı yaparken bu notlardan faydalanabilirsiniz.

1. Bağlaç Olan "da/de" ve Ek Olan "-da/-de"nin Yazımı 🤔

• Bağlaç olan "da/de" her zaman ayrı yazılır. Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulmaz, sadece biraz daralır.
• 💡 İpucu: Cümleden çıkarıp okuyun. Anlam hala anlaşılırsa bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır.
  Örnek: "Sen de gel." (Sen gel.) ✅
• Ek olan "-da/-de" (durum eki) her zaman bitişik yazılır. Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı tamamen bozulur veya çok anlamsız hale gelir.
• 💡 İpucu: Cümleden çıkarıp okuyun. Anlam bozuluyorsa ektir ve bitişik yazılmalıdır.
  Örnek: "Evde kimse yok." (Ev kimse yok. ❌ Anlamsız.)
• ⚠️ Dikkat: "da/de" bağlacı asla "-ta/-te" şeklinde sertleşmez.
  Örnek: "Sokakta da oynadık." (doğru) / "Sokaktata oynadık." (yanlış)

2. Soru Edatı "mi/mı/mu/mü"nün Yazımı ❓

• Soru edatı "mi/mı/mu/mü" her zaman kendinden önceki kelimeden ayrı yazılır.
• Kendinden sonra gelen ekler (kişi ekleri, zaman ekleri vb.) soru edatına bitişik yazılır.
• Örnek: "Beni anladın mı?", "Yarın gelecek misin?", "Biliyor musunuz?"
• Soru edatı, pekiştirme veya zaman anlamı katmak için kullanıldığında da ayrı yazılır.
• Örnek: "Güzel mi güzel bir ev." (pekiştirme) / "Yağmur yağdı mı dışarı çıkamayız." (zaman)
• ⚠️ Dikkat: Soru edatını asla kelimeye bitişik yazmayın!

3. Bağlaç Olan "ki" ve Ek Olan "-ki"nin Yazımı 🔗

• Bağlaç olan "ki" her zaman ayrı yazılır. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz, sadece daralır.
• Örnek: "Duydum ki gelmişsin." (Duydum gelmişsin.) ✅
• Ek olan "-ki" (ilgi eki veya sıfat yapan ek) her zaman bitişik yazılır. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulur.
• Örnek: "Evdeki kedi çok sevimli." (Evde kedi çok sevimli. ❌ Anlamsız.) / "Onunki daha güzel." (Onun daha güzel. ❌ Anlamsız.)
• 💡 İpucu: "ki"nin yerine "-ler" ekini getirmeyi deneyin. Anlamlı oluyorsa ektir ve bitişik yazılır ("evdekiler"). Anlamsız oluyorsa bağlaçtır ve ayrı yazılır ("duydumkiler" ❌).
• ⚠️ Dikkat: Bazı "ki"ler kalıplaşmış olduğu için istisna olarak bitişik yazılır. Bunları "SOMBAHÇEM" diye kodlayabilirsin: Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Halbuki, Çünkü, Meğerki.

4. Birleşik Kelimelerin Yazımı (Ayrı mı, Bitişik mi?) 🧩

• Birleşik kelimeler, ses düşmesi, ses türemesi veya anlam kayması gibi bir ses olayı yaşarsa genellikle bitişik yazılır.
• Örnek: "kayın ana" → "kaynana", "his etmek" → "hissetmek", "kayıp olmak" → "kaybolmak".
• Her iki kelime de veya ikinci kelime gerçek anlamını koruyorsa genellikle ayrı yazılır.
• Örnek: "deniz yosunu", "toprak bilimi", "hafta sonu", "ara sıra", "yer çekimi".
• "Şey" kelimesiyle kurulan tüm birleşik kelimeler ayrı yazılır.
• Örnek: "her şey", "bir şey", "çok şey", "hiçbir şey" (burada "hiçbir" bitişik, "şey" ayrı).
• Bazı belirsizlik bildiren kelimeler bitişik yazılır.
• Örnek: "biraz", "birçok", "birkaç", "hiçbir".
• Yardımcı fiillerle (etmek, olmak, kılmak, eylemek, buyurmak) kurulan birleşik fiillerde ses olayı varsa bitişik, yoksa ayrı yazılır.
• Örnek: "arz etmek" (ayrı), "fark etmek" (ayrı), "sabır etmek" → "sabretmek" (bitişik).
• Anlamca kaynaşmış bazı birleşik fiiller ayrı yazılır.
• Örnek: "el vermek", "göz gezdirmek". Ancak "vazgeçmek", "başvurmak" gibi istisnalar da vardır.
• ⚠️ Dikkat: "Ayaküstü" kelimesi bitişik yazılır.

5. Büyük Harflerin Kullanımı 🅰️

• Cümleler her zaman büyük harfle başlar.
• Özel adlar (kişi adları, soyadları, takma adlar, yer adları, millet, dil, din adları) her zaman büyük harfle başlar.
• Örnek: "Mustafa Kemal Atatürk", "Türkçe", "İstanbul", "Müslümanlık".
• Gezegen ve yıldız adları terim anlamda kullanıldığında büyük harfle başlar. Dünya, Güneş, Ay kelimeleri gezegen anlamında kullanıldığında büyük, diğer durumlarda küçük harfle başlar.
• Örnek: "Mars gezegeni", "Dünya'nın uydusu Ay'dır." (gezegen anlamında) / "Bu dünya çok güzel." (genel anlamda)
• Unvanlar, saygı sözleri, rütbe adları ve lakaplar özel adla birlikte kullanıldığında büyük harfle başlar.
• Örnek: "Avukat Cemal Bey", "Doktor Ayşe Hanım", "Ali Öğretmen".
• Kurum, kuruluş, dernek, iş yeri adları her kelimesi büyük harfle başlar.
• Örnek: "Türkiye Büyük Millet Meclisi", "Türk Dil Kurumu".
• Kitap, dergi, gazete ve sanat eseri adlarının her kelimesi büyük harfle başlar. Ancak eser adlarındaki "ve, ile, de, ki" gibi bağlaçlar küçük harfle yazılır (özel bir durum olarak tüm harfleri büyük yazılırsa o zaman bağlaç da büyük olur).
• Örnek: "Suç ve Ceza", "Milliyet Gazetesi", "Türk Dili Dergisi".
• Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar.
• Örnek: "29 Ekim 1923 Salı günü", "15 Mayıs 2016 Pazar". Belirli bir tarih bildirmiyorsa küçük harfle başlar: "Her pazar kahvaltı yaparız."
• Yön adları (doğu, batı, kuzey, güney): Özel addan önce gelirse büyük harfle başlar (Örnek: Güneydoğu Anadolu). Özel addan sonra gelirse küçük harfle başlar (Örnek: Anadolu'nun güneyi). Medeniyet, kültür, yaşam tarzı anlamında kullanıldığında büyük harfle başlar (Örnek: Batı medeniyeti, Doğu mistisizmi).

6. Kısaltmaların Yazımı ve Ekler 📝

• Kurum, kuruluş, ülke, kitap, dergi ve yön adlarının kısaltmaları genellikle büyük harfle yapılır.
• Kısaltmaya getirilen ekler, kısaltmanın okunuşuna göre ve kesme işaretiyle ayrılır.
• Örnek: "TÜBİTAK'tan", "TBMM'ye", "DSİ'de", "PTT'ye".
• ⚠️ Dikkat: Noktalı kısaltmalara (Prof., Dr., Cad.) ek getirilirken kesme işareti kullanılmaz. Ek, kısaltmanın okunuşuna göre doğrudan gelir.
  Örnek: "Prof.un", "Dr.a".

7. Sayıların Yazımı 🔢

• Metin içinde sayılar genellikle yazıyla yazılır.
• Örnek: "Okulda iki yüz öğrenci var."
• Birden fazla kelimeden oluşan sayılar ayrı yazılır.
• Örnek: "kırk beş", "yüz bin", "beş yüz altmış yedi".
• Sıra sayıları rakamla yazıldığında yanına nokta konur veya ek kesme işaretiyle ayrılır.
• Örnek: "56.", "56'ncı".
• Para tutarları, ölçü birimleri, istatistiksel veriler gibi özel durumlarda rakamla yazılır.

8. Satır Sonuna Sığmayan Kelimelerin Yazımı ✂️

• Kelime satır sonunda bölünürken hecelerine göre ayrılır.
• Satır sonunda veya başında tek harf bırakılmaz.
• Örnek: "o-to-büs" (doğru) / "o-tö-büs" (yanlış heceleme)
• Kesme işareti satır sonunda kalmaz. Eğer özel ada gelen ek satır sonuna denk gelirse, kesme işareti ekle birlikte yeni satıra geçer.
• Örnek: "Ankara'dan" kelimesi bölünürken "Ankara'-dan" şeklinde değil, "Ankara-
  dan" şeklinde yazılır.

Bu ders notları, yazım kuralları konusunda size rehberlik edecek temel bilgileri içermektedir. Bol bol pratik yaparak ve örnek cümleler kurarak konuları pekiştirmeyi unutmayın! Başarılar dilerim! 🚀