Sorunun Çözümü
- Bir akarsuyun potansiyel enerjisi, kütlesine, yer çekimi ivmesine ve yüksekliğine bağlıdır. Formülü `$E_p = mgh$` şeklindedir.
- I. ortalama yükseltinin azalması: Akarsu, kaynağındaki yüksek yerlerden denize doğru akarken yükseltisi azalır. Yükseklik (`$h$`) azaldıkça potansiyel enerji (`$E_p$`) de azalır. Bu, potansiyel enerji azalmasının temel nedenidir.
- III. yatak eğiminin azalması: Akarsu, yüksek ve eğimli bölgelerden alçak ve düz bölgelere doğru akarken yatak eğimi azalır. Yatak eğiminin azalması, akarsuyun daha düşük yükseltilere ulaştığını ve dolayısıyla potansiyel enerjisinin azaldığını gösterir. Bu durum, yükselti azalmasıyla doğrudan ilişkilidir.
- II. kar erimelerinin azalması: Kar erimeleri, akarsuyun taşıdığı su miktarını (kütlesini, `$m$`) etkiler. Su miktarının azalması, akarsuyun toplam potansiyel enerjisini azaltır ancak akarsuyun yol boyunca potansiyel enerji kaybetme mekanizmasını (yükseklik değişimi) doğrudan açıklamaz. Potansiyel enerji azalması, esas olarak akarsuyun yükseklik kaybetmesiyle gerçekleşir.
- Bu nedenle, Fırat Nehri'nin yol boyunca potansiyel enerjisinin azalmasında ortalama yükseltinin azalması ve yatak eğiminin azalması etkili faktörlerdir.
- Doğru Seçenek D'dır.