Sorunun Çözümü
- XVII. yüzyılda Osmanlı Devleti'nde yaşanan sık sık padişah değişimi, ordunun disiplinsizliği, tımar sisteminin bozulması ve gelir kaynaklarının azalması gibi durumlar, devletin genel bir çöküş sürecine girdiğini gösterir.
- A) Tarımsal üretimin azalması: Tımar sisteminin bozulması, tarım arazilerinin ekilmemesine veya verimsizleşmesine yol açarak tarımsal üretimi doğrudan etkiler. Bu, verilen durumun bir sonucudur.
- B) Askeri ıslahatların yapılması: Ordunun disiplininin bozulması ve savaşların kaybedilmesi gibi sorunlar, bu sorunları gidermek amacıyla askeri ıslahatların yapılmasını zorunlu kılar. Bu, verilen durumun bir sonucudur (sorunlara karşı bir tepki).
- C) Savaşların kaybedilmesi: Ordunun disiplinsizliği ve devletin gelir kaynaklarının azalması, askeri gücü zayıflatır ve savaşlarda başarısızlığa yol açar. Bu, verilen durumun bir sonucudur.
- D) Sivil ve askeri ayaklanmaların artması: Tımar sisteminin bozulmasıyla köylülerin topraklarını kaybetmesi, ekonomik sıkıntılar ve ordudaki disiplinsizlik (özellikle Yeniçeri isyanları), sivil ve askeri ayaklanmaların artmasına neden olur. Bu, verilen durumun bir sonucudur.
- E) Şehzadeler arasında taht kavgalarının çıkması: Şehzadeler arasındaki taht kavgaları, genellikle sık sık padişah değişimine neden olan temel bir siyasi istikrarsızlık faktörüdür. Soruda belirtilen "sık sık padişahlar değişmiş" ifadesi, zaten bu tür kavgaların veya siyasi istikrarsızlığın bir sonucudur. Dolayısıyla, verilen durumun (sık padişah değişimi, ordu disiplinsizliği, tımarın bozulması, gelir azalması) şehzadeler arasında taht kavgalarının çıkmasına neden olduğu savunulamaz; aksine, taht kavgaları bu durumun bir sebebi veya öncülüdür.
- Doğru Seçenek E'dır.