İstanbul ayaklanmaları, genellikle Yeniçeriler ve diğer kapıkulu askerleri tarafından çıkarılan, siyasi ve ekonomik nedenlere dayanan isyanlardır. Seçenekleri bu bağlamda değerlendirelim:

• A) Ulema sınıfının kışkırtması: Ulema, zaman zaman halkı veya askerleri kışkırtarak ayaklanmalarda etkili olmuştur. Bu, bir neden olabilir.
• B) Sadrazamın değiştirilmek istenmesi: Ayaklanmaların önemli bir nedeni, beğenilmeyen veya başarısız bulunan sadrazamların görevden alınmasını sağlamaktı. Bu, bir neden olabilir.
• C) Askerlerin maaşının zamanında ödenmemesi: Kapıkulu askerlerinin (özellikle Yeniçerilerin) maaşlarının (ulufe) gecikmesi veya ödenmemesi, isyanların en temel ve doğrudan nedenlerinden biridir. Bu, bir neden olabilir.
• D) Vergi oranlarının artırılması: Vergi oranlarının artırılması daha çok halkı etkileyen ve genellikle Celali ayaklanmaları gibi taşra isyanlarına yol açan bir durumdur. İstanbul'daki askeri ayaklanmaların doğrudan ve birincil nedeni değildir.
• E) Maaşların düşük ayarlı akçelerle ödenmesi: Paranın değerinin düşürülmesi (tağşiş) ve maaşların düşük ayarlı paralarla ödenmesi, askerlerin alım gücünü düşürdüğü için önemli bir ekonomik şikayet ve isyan nedenidir. Bu, bir neden olabilir.
• Bu durumda, vergi oranlarının artırılması, İstanbul ayaklanmalarının doğrudan ve birincil nedenlerinden biri olarak savunulamaz.
• Doğru Seçenek D'dır.