Bu problemde, sürtünmesiz bir ortamda enerji korunumu ilkesini kullanacağız. Cismin K noktasından serbest bırakılması durumunda, başlangıçtaki potansiyel enerji yayda depolanan esneklik potansiyel enerjisine dönüşür.
Enerji Korunumu Denklemi:
Başlangıçta cismin sahip olduğu potansiyel enerji: \(E_{pot} = mgh\)
Yayda depolanan esneklik potansiyel enerjisi: \(E_{yay} = \frac{1}{2}kx^2\)
Enerji korunumu gereği: \(mgh = \frac{1}{2}kx^2\)
Bu denklemden x'i çekersek: \(x^2 = \frac{2mgh}{k} \Rightarrow x = \sqrt{\frac{2mgh}{k}}\)
Şimdi verilen öncülleri tek tek inceleyelim:
- I. cismi K noktasından bir hızla fırlatma:
Eğer cisim K noktasından bir \(v_0\) hızıyla fırlatılırsa, başlangıçta potansiyel enerjinin yanı sıra bir de kinetik enerjiye sahip olur. Yeni enerji korunumu denklemi:
\(mgh + \frac{1}{2}mv_0^2 = \frac{1}{2}kx^2\)
Başlangıçtaki toplam enerji arttığı için, yayda depolanacak enerji de artar. Dolayısıyla, \(x\) değeri artar.
- II. cismin kütlesini azaltma:
Enerji korunumu denklemi: \(mgh = \frac{1}{2}kx^2\)
Eğer \(m\) (kütle) azaltılırsa, sol taraf (başlangıç enerjisi) azalır. Eşitliğin sağlanması için sağ tarafın da azalması gerekir. \(k\) sabitken, \(x^2\) ve dolayısıyla \(x\) değeri azalır.
- III. yayın esneklik katsayısını azaltma:
Enerji korunumu denklemi: \(mgh = \frac{1}{2}kx^2\)
Eğer \(k\) (esneklik katsayısı) azaltılırsa, sol taraf (başlangıç enerjisi) sabit kalırken, sağ tarafın eşitliği sağlaması için \(x^2\) değerinin artması gerekir. Dolayısıyla, \(x\) değeri artar.
Sonuç olarak, I ve III numaralı işlemler tek başına yapıldığında x değeri artar.
Cevap C seçeneğidir.