Verilen metni ve değerlendirmeleri adım adım inceleyelim:

• Metin Özeti:
  • (I) Edebiyat, düşünce ve duyguları aktarma sanatıdır.
  • (II) Edebiyat, dönemin aynasıdır.
  • (III) Din, insanları ve toplumsal düzeni derinden etkileyen önemli bir olgudur.
  • (IV) Edebiyat, toplumu yansıttığı için din gibi önemli bir olguya kayıtsız kalamaz.
  • (V) Dinlerin toplum üzerindeki etkileri edebi eserlere de aynı ölçüde yansır.
• Değerlendirme I: "Toplumu etkileyen olgular arasında din de sayılabileceğinden edebiyat da bu olguya kayıtsız kalmamıştır."
  • Metnin (III) numaralı cümlesi, dinin "insanları etkisi altına alan, onların yaşamlarını etkileyen ve gerek ahlaki gerekse toplumsal düzenin kurallarını belirleyen çok önemli bir olgu" olduğunu belirtir. Bu, dinin toplumu etkileyen bir olgu olduğunu gösterir.
  • Metnin (IV) numaralı cümlesi, "Bir toplumu bu kadar derinden etkileyen bir olguya karşı edebiyatın kayıtsız kalması mümkün olmayacaktır" diyerek edebiyatın dine kayıtsız kalmadığını açıkça ifade eder.
  • Bu nedenle, I. değerlendirmeye ulaşılabilir.
• Değerlendirme II: "Bir toplumun edebiyatı, dinden etkilendiği ölçüde yani ona paralel oranda güçlüdür."
  • Metnin (IV) numaralı cümlesi, "edebiyatın toplum yaşamını adeta bir ayna gibi yansıttığını söylemiştik" der.
  • Metnin (III) numaralı cümlesi, dinin "çok önemli bir olgu" olduğunu ve (V) numaralı cümlesi ise "Dinlerin toplum üzerindeki etkileri aynı ölçüde edebi eserlere de yansımaktadır" der.
  • Eğer edebiyat toplumu bir ayna gibi yansıtıyorsa ve din toplumun çok önemli bir parçasıysa, dinin etkilerini aynı ölçüde yansıtan bir edebiyatın, toplumu yansıtma kapasitesi açısından "güçlü" olduğu çıkarımı yapılabilir. Yani, edebiyatın gücü, toplumsal gerçekliği (din dahil) ne kadar eksiksiz ve derinlemesine yansıttığıyla ilişkilendirilebilir.
  • Bu nedenle, II. değerlendirmeye ulaşılabilir.
• Değerlendirme III: "Din ahlaki değerleri yücelten bir olgudur ama edebiyata yansıması ahlaki ölçü gücünde olmamıştır."
  • Metnin (III) numaralı cümlesi, dinin "ahlaki gerekse toplumsal düzenin kurallarını belirleyen çok önemli bir olgu" olduğunu belirtir. Bu, dinin ahlaki değerleri belirlediği ve dolayısıyla yücelttiği çıkarımını destekler.
  • Ancak, değerlendirmenin ikinci kısmı olan "ama edebiyata yansıması ahlaki ölçü gücünde olmamıştır" ifadesi metinde yer almamaktadır. Metin, dinin etkilerinin edebi eserlere yansıdığını (V) belirtir ancak bu yansımanın ahlaki ölçü gücü açısından nasıl bir nitelikte olduğuna dair herhangi bir bilgi vermez. Bu konuda bir yargıya varmak metnin dışına çıkmak olur.
  • Bu nedenle, III. değerlendirmeye ulaşılamaz.

Yukarıdaki analizlere göre, sadece III. değerlendirmeye ulaşılamaz.

Cevap E seçeneğidir.