Verilen tepkimeyi ve yargıları adım adım inceleyelim:
Tepkime: \(\text{Pb(NO}_3\text{)}_2\text{(aq)} + \text{K}_2\text{SO}_4\text{(aq)} \rightarrow \text{PbSO}_4\text{(k)} + 2\text{KNO}_3\text{(aq)}\)
- I. Çözünme-çökelme tepkimesidir.
Tepkimede, suda çözünür iki iyonik bileşik (\(\text{Pb(NO}_3\text{)}_2\) ve \(\text{K}_2\text{SO}_4\)) bir araya gelerek suda çözünmeyen bir katı (\(\text{PbSO}_4\)) oluşturmuştur. Bu tür tepkimelere çözünme-çökelme (çökelti oluşumu) tepkimesi denir. Bu ifade doğrudur.
- II. Net iyon denklemi; \(\text{K}^+\text{(aq)} + \text{NO}_3^-\text{(aq)} \rightarrow \text{KNO}_3\text{(aq)}\) şeklindedir.
Tepkimenin tam iyon denklemini yazalım:
\(\text{Pb}^{2+}\text{(aq)} + 2\text{NO}_3^-\text{(aq)} + 2\text{K}^+\text{(aq)} + \text{SO}_4^{2-}\text{(aq)} \rightarrow \text{PbSO}_4\text{(k)} + 2\text{K}^+\text{(aq)} + 2\text{NO}_3^-\text{(aq)}\)
Seyirci iyonlar (tepkimeye katılmayan, her iki tarafta da aynı kalan iyonlar) \(\text{K}^+\) ve \(\text{NO}_3^-\)'dir. Bu iyonlar çıkarıldığında net iyon denklemi:
\(\text{Pb}^{2+}\text{(aq)} + \text{SO}_4^{2-}\text{(aq)} \rightarrow \text{PbSO}_4\text{(k)}\)
Şıkta verilen net iyon denklemi yanlıştır. Bu ifade yanlıştır.
- III. Zıt yüklü iyonlar yer değiştirmiştir.
Bu tepkime bir çift yer değiştirme (metatez) tepkimesidir. Başlangıçtaki bileşiklerin katyonları ve anyonları yer değiştirerek yeni bileşikler oluşturmuştur (\(\text{Pb}^{2+}\) ile \(\text{SO}_4^{2-}\) ve \(\text{K}^+\) ile \(\text{NO}_3^-\)). Bu ifade doğrudur.
- IV. Elektron alış-verişi olmuştur.
Tepkimedeki elementlerin yükseltgenme basamaklarını inceleyelim:
- \(\text{Pb(NO}_3\text{)}_2\): \(\text{Pb}\) (+2), \(\text{N}\) (+5), \(\text{O}\) (-2)
- \(\text{K}_2\text{SO}_4\): \(\text{K}\) (+1), \(\text{S}\) (+6), \(\text{O}\) (-2)
- \(\text{PbSO}_4\): \(\text{Pb}\) (+2), \(\text{S}\) (+6), \(\text{O}\) (-2)
- \(\text{KNO}_3\): \(\text{K}\) (+1), \(\text{N}\) (+5), \(\text{O}\) (-2)
Görüldüğü gibi, hiçbir elementin yükseltgenme basamağı değişmemiştir. Bu nedenle, elektron alışverişi olmamıştır ve bu bir redoks tepkimesi değildir. Bu ifade yanlıştır.
Doğru olan yargılar I ve III'tür.
Cevap D seçeneğidir.