Sorunun Çözümü
Verilen tepkime denklemi:
$\text{H}_2 + \text{Cl}_2 \rightarrow 2\text{HCl}$
Başlangıç Miktarları:
- 4 mol $\text{H}_2$
- 8 mol $\text{Cl}_2$
Elde Edilen Ürün:
- 4 mol $\text{HCl}$
Adım 1: Sınırlayıcı Bileşeni ve Teorik Verimi Belirleme
- Denkleme göre, 1 mol $\text{H}_2$, 1 mol $\text{Cl}_2$ ile tepkimeye girer.
- Başlangıçta 4 mol $\text{H}_2$ ve 8 mol $\text{Cl}_2$ vardır.
- 4 mol $\text{H}_2$'nin tamamı tepkimeye girseydi, 4 mol $\text{Cl}_2$ gerekirdi. Elimizde 8 mol $\text{Cl}_2$ olduğu için $\text{H}_2$ sınırlayıcı bileşendir.
- Sınırlayıcı bileşen $\text{H}_2$'ye göre teorik $\text{HCl}$ verimi:
- 1 mol $\text{H}_2$ $\rightarrow$ 2 mol $\text{HCl}$
- 4 mol $\text{H}_2$ $\rightarrow$ $4 \times 2 = 8$ mol $\text{HCl}$ (Teorik verim)
Adım 2: Gerçekte Harcanan Madde Miktarlarını Belirleme
- Gerçekte 4 mol $\text{HCl}$ elde edilmiştir.
- Stoikiyometriye göre:
- 2 mol $\text{HCl}$ için 1 mol $\text{H}_2$ harcanır. Dolayısıyla 4 mol $\text{HCl}$ için $4/2 = 2$ mol $\text{H}_2$ harcanmıştır.
- 2 mol $\text{HCl}$ için 1 mol $\text{Cl}_2$ harcanır. Dolayısıyla 4 mol $\text{HCl}$ için $4/2 = 2$ mol $\text{Cl}_2$ harcanmıştır.
Adım 3: Yargıları Değerlendirme
- I. Harcanan $\text{H}_2$ miktarına göre tepkime verimi %50'dir.
- Tepkime verimi, sınırlayıcı bileşene göre hesaplanan teorik verim ile gerçek verimin oranıdır. $\text{H}_2$ sınırlayıcı bileşen olduğu için, tepkime verimi $\text{H}_2$'ye göre hesaplanır.
- Verim = $(\text{Gerçek } \text{HCl} \text{ Miktarı} / \text{Teorik } \text{HCl} \text{ Miktarı}) \times 100\%$
- Verim = $(4 \text{ mol} / 8 \text{ mol}) \times 100\% = 50\%$.
- Bu ifade doğrudur. (Ayrıca, başlangıçtaki $\text{H}_2$'nin %50'si harcanmıştır: $(2 \text{ mol} / 4 \text{ mol}) \times 100\% = 50\%$).
- II. Harcanan $\text{Cl}_2$ miktarına göre tepkime verimi %25'tir.
- Tepkime verimi her zaman sınırlayıcı bileşene göre hesaplanır. $\text{Cl}_2$ sınırlayıcı bileşen değildir. Bu nedenle, tepkime verimi $\text{Cl}_2$'ye göre %25'tir demek yanlıştır. %25, başlangıçtaki $\text{Cl}_2$'nin harcanan yüzdesidir ($(2 \text{ mol} / 8 \text{ mol}) \times 100\% = 25\%$), tepkimenin genel verimi değildir.
- Bu ifade yanlıştır.
- III. Tepkimenin verimi %50'dir.
- Tepkimenin genel verimi, sınırlayıcı bileşene ($\text{H}_2$) göre hesaplanan teorik verim ile gerçek verimin oranıdır.
- Verim = $(\text{Gerçek } \text{HCl} \text{ Miktarı} / \text{Teorik } \text{HCl} \text{ Miktarı}) \times 100\%$
- Verim = $(4 \text{ mol} / 8 \text{ mol}) \times 100\% = 50\%$.
- Bu ifade doğrudur.
Sonuç olarak, I ve III numaralı yargılar doğrudur.
Cevap C seçeneğidir.