Nötralleşme tepkimesi, bir asit ile bir bazın reaksiyona girerek genellikle tuz ve su oluşturduğu bir tepkime türüdür. Bu tepkimelerde asidin H⁺ iyonları ile bazın OH⁻ iyonları birleşerek su (H₂O) oluşturur. Ancak, bazı durumlarda su oluşmasa bile sulu çözeltideki H⁺ ve OH⁻ iyonlarının derişimini dengeleyen tepkimeler de nötralleşme olarak kabul edilebilir.
- A) LiOH(suda) + HBr(suda) → LiBr(suda) + H₂O(s)
LiOH kuvvetli bir baz, HBr kuvvetli bir asittir. Bu tepkime sonucunda tuz (LiBr) ve su (H₂O) oluşur. Bu, klasik bir nötralleşme tepkimesidir.
- B) CaO(k) + 2HCl(suda) → CaCl₂(suda) + H₂O(s)
CaO (kalsiyum oksit) bazik bir oksittir ve asitlerle tepkimeye girerek baz gibi davranır. HCl kuvvetli bir asittir. Bu tepkime sonucunda tuz (CaCl₂) ve su (H₂O) oluşur. Bu da bir nötralleşme tepkimesidir.
- C) NH₃(g) + HCl(s) → NH₄Cl(k)
NH₃ (amonyak) zayıf bir baz, HCl ise kuvvetli bir asittir. Bu tepkime sonucunda amonyum klorür (NH₄Cl) tuzu oluşur. Ancak, bu tepkimede su oluşmaz. Ayrıca, tepkime gaz (NH₃) ve katı (HCl) fazları arasında gerçekleşir, yani sulu bir ortamda değildir. Bu nedenle, tipik bir nötralleşme tepkimesi tanımına uymaz.
- D) NH₃(g) + HNO₃(suda) → NH₄NO₃(suda)
NH₃ zayıf bir baz, HNO₃ (nitrik asit) kuvvetli bir asittir. Bu tepkime sonucunda amonyum nitrat (NH₄NO₃) tuzu oluşur. Bu tepkimede de doğrudan su oluşmaz. Ancak, asit (HNO₃) sulu çözeltide olduğu için tepkime sulu bir ortamda gerçekleşir ve asidin nötralleşmesini sağlar. Bu, Brønsted-Lowry asit-baz tepkimesidir ve bazı kaynaklarda nötralleşme olarak kabul edilebilir.
- E) 2NaOH(suda) + CO₂(g) → Na₂CO₃(suda) + H₂O(s)
NaOH kuvvetli bir baz, CO₂ (karbondioksit) ise asidik bir oksittir (suda çözündüğünde karbonik asit oluşturur). Bu tepkime sonucunda tuz (Na₂CO₃) ve su (H₂O) oluşur. Bu da bir nötralleşme tepkimesidir.
Seçenekler incelendiğinde, A, B ve E şıklarındaki tepkimelerde asit ve baz reaksiyona girerek tuz ve su oluşturur. D şıkkındaki tepkime sulu ortamda gerçekleşen bir asit-baz tepkimesidir. Ancak C şıkkındaki tepkime, gaz ve katı fazlar arasında gerçekleşen, suyun ne çözücü ne de ürün olarak bulunmadığı bir asit-baz tepkimesidir. Nötralleşme tepkimelerinin genel tanımına (tuz ve su oluşumu) en az uyan tepkime C seçeneğidir.
Cevap C seçeneğidir.